Fejzullah Krasniqi

Intervistuar nga: Fjolla Thaçi

Ndarja e punëve në familje, qysh osht’ nda tash, mund ta logjikoj unë, por mënyra retrospektive osht’ e... diqysh e përkujtoj kohën e atëhershme

0:00
0:00

Të dhënat e intervistes
Data e intervistës

09.07.2018

Lokacioni i intervistës

Prishtinë

Vendi i lindjës

Makovc

Tranksriptimi

FTh: A ka mundësi me u prezantu: emri; mbiemri…

FK: Po, unë jam Fejzullah Krasniqi. Jam i lindur në vitin njëmij e nëntëqind e tridhjetë e shtatë [1937]. 

FTh: Në cilin vend?

FK: Në Makovc, periferi t’Prishtinës, lagje e Prishtinës tash. Jetoj n’Prishtinë. 

FTh: A ka mundësi me na bisedu pak për familjen e juj’: ku jeni rritë; në çfarë familje; n›familje t’madhe; sa anëtarshe? Pak për fmininë e juj me na tregu... Çka mâni n’mên? 

FK: Po, sendet e fminisë mbahen n’mend ma shumë. Unë jam nji fëmijë i familjes t’madhe. Kemi qenë k’shtu... familjes madhe i kemi thânë pasi që... veç numri i anëtarëve të familjes ka qenë mbi tridhjetë e pesë [35], vazhdimisht, deri n’katërdhjetë [40] kështu. Edhe ka qenë jetë shumë interesante. Ka qenë jetë që s’harrohet kurrë - kurrë s’harrohet. Me anëtarë t’familjes kemi qenë edhe shokë, edhe kundërshtarë, edhe gara kemi bô e kemi lujtë lojnat bashkë, kemi nda çdo gjâ bashkë. Mramje kemi hôngër darkën në nji sofër. Kuptohet, kemi kalu bukur shumë. Ashtu simbas hirarkisë prej ma të vjetërve, ata kanë pasë vendet e veta, na fëmijtë vendet tona, kështu që çdokush e kemi ditë punën tonë, lojnat i kemi ditë, i kemi bô bashkë. Jemi dashtë shumë. Kështu që kom pas fatin të jem, ta kaloj fmininë n’familje t’atillë sepse kam kujtime veç të mira. 

FTh: E the që osht’ nda në hierarki familja. A mundeni me na tregu pak për ndarjen e punëve në familje... si është nda’?

FK: Ndarja e punëve në familje, qysh osht’ nda tash, mund ta logjikoj unë, por mënyra retrospektive osht’ e... diqysh e përkujtoj kohën e atëhershme. Veç, e di që burrat, ata të mdhajtë që kanë qenë, ata kanë qenë ma autoritativë. Kanë qenë. Për shembull, në mëngjes “A muj u çove?” je dashtë me i thanë sì... sì je taku në oborr dhe jo vetëm anëtarit t’shpisë - plakut tond, por burrave të shpisë, kojshive aty afër lagjes. Kështu që na fëmijtë kemi qenë shumë të kujdesshëm për mos me ja’u prishë qefin atyne. Por edhe ata e nijshin vetën mirë kur e shihshin rritën tonë t’mirë, kur e shihshin që kryjshim noj punë të mirë, i rujshim lopt’ ose delet, ose kujdesin ndaj... në ara atje mos me i lânë me hy kafshët e ndryshme, mos me i hângër, jeta ka qenë e atillë, veç çka ka dhânë ara, me atë kemi jetu. Kështu që, na edhe e kishim shpërblimet tona kur na shifshin që na jemi t’kujdesshëm për atë, por, sigurisht që edhe ata vijshin n’qytet se ishte afër qyteti, mbase kurgjo’... po në mbramje kur vijshin, bile nji fitil me sheqera të larëm, na e shkepshin nga nji, nga nji, kështu që na knaqeshim me atë. Edhe kur vijshin në qytet na e dijshim që kur vijnë n›akshàm tash vijnë sheqerat (qesh). Përnime, qashtu ishte. 

FTh: Në rregull.

FK: Osht’ ditë i zoti i shpisë kush... - po mendoj - ai i tubon, tjerët diskutojnë, jepin mendimin, vendosim... të nestrit disa shkojshim në mal, disa n›arë me livru, disa ma të ri që janë me kafshët me kullotë, disa... k’shtu që çdokush e ka pasë punën e vet. Përafërsisht. Edhe, mundësisht në mbramje gjithmonë janë... k’ta burrat në odë kanë bisedue, thojshin me bô dert punën e nesërme, kështu thojshin, me bô dert punën e nesërme, a din? 

FTh: Domethânë ka pasë njëfarë organizimi paraprak për ditën.

FK: Po, po, po. Ka pasë organizim... m’duket mu... që, ai organizim osht’ bâ që ne fmijtë nuk kem përjetu ndonji nervozë, ndonji-ndonji mosmarrëveshje n›shpi, ndonji që me thânë ‘po’, ose ‘jo’, ose kundërshti. S’kemi pasë, nuk di pse edhe na kemi qenë qaq mirë mes veti: aq mirë kemi shku mes veti, sa mos me hôngër ni mollë vetëm, për shembull m’i ja kthy shpinën tinëz atij apo... sa kemi qenë, e kemi nda’. A din k’shtu... Kemi qenë shumë. Sigurisht tuj’ i pa ata t’mdhajtë që kanë shku qashtu mirë, edhe qashtu... se jo që na ka msu dikush, e me na ulë e me na folë e me bisedu - jo qaq - por e kem’ pâ vetë. Qishtu.

FTh: E shtëpinë e fëmijërisë, si e mban n’mend? Si është dukë?

FK: Ah! Shtëpija e fëminisë. Ah! Ka qenë një katrore. Nuk ka qenë e vogël... ni mesatare ashtu. Karshí derës ka qenë balli i oxhakut nalt. Përpara, oxhaku i druve, që e kanë nxe ujin, e kanë... domethôn’ zjarri me bô prushin, me bô bukët, çka po di une... Kurse, në anën e majtë ka qenë dritarja edhe mâgjja. I thojshin ‘mâgjja’, në të cilën ka qenë... mielli ishte në tè. E, e gatujshin bukën magjetoret, zakonisht maxhetoret kanë qenë gratë që kanë qenë ma t’rejat. Kanë qenë plot nuse, nuk muj me ditë tash sa... se tash kanë qenë shumë. Edhe, një ose dy veta ni javë, dy veta javën tjetër, dy veta javën tjetër... kanë qenë shumë kështu... që mos me... Edhe i ndrrojshin punët kështu, që i kanë ndrru gjithmonë, kështu që gratë pak ma të reja e ato ma të vjetra ose ajo ma e vjetra, ajo ka qenë me e rujtë qilerin e bylmetit, mu’ kujdesë për të. Për me e ditë sa po nxên djathë, sa tlynë, sa vojin, sa langun për me ngjy, e sa turrshinë, kacat me i lâ e m’i pastru. E, ajo e ka ditë fort mirë, kështu që i ka pasë ato gratë që... pak ma t’vjetra, rreth bylmetit, ma e lehtë puna, k’shtu që bashkë e kanë kry. E kanë ndëgju atë plakën pak ma kryesore që osht’, k’shtu që plakat, tuj bisedu, k’shtu ka qenë përpara, se kështu, në biseda të ndryshme, k’shtu që deri sa kto t’rejat tuj gatu, tuj këndu, tuj ashtu... ka shku dita. Edhe kanë qenë ato, sidomos vajzat, ato me dalë me fshi oborrin. Oborrin e madh e kemi pasë, gati... muj me thân’ nja katërdhjet [40] ari sigurisht ka qenë. Edhe rreth oborrit kanë qenë ahrijet ato, plot dele, plot dhi, plot. Kështu që oborri, për çdo mëngjes osht’ dashtë me fshi, k’shtu që e fshijshin ma t’rijtë. Na fëmijtë masanej e fshijshim bashkë. Qështu. 

FTh: Deri n’cilën moshë keni jetu aty? 

FK: Atje kom jetu... veç, s’e di qysh muj me e shkëputë kur jom dâ prej atjehit, për asye se, atje e kom kry klasën e katërt fillore. Deri sa e kom kry klasën e katërt fillore, muj me thânë njo’ pesë-gjashtë herë.. a kom ardhë në qytet, a jo - pse se s’ka pasë arsyje. Pse s’ka pasë. Edhe nëse jom smû ndonjihere, po mendoj - edhe fmijtë qe jon smu ndonjihere, edhe mjek s’ka pasë. K’shtu që plakat bojshin do sherbeta, do... çka po di une, do çajna edhe do sene, k’shtu që na kalojshin do gripna, do sene. K’shtu që te mjeku une për vete s’m’ka bô vakí me shku asnjihere. Kështu që s’e kom njoftë qytetin. Kur e kom kry klasën e katërt at’here baba m’ka regjistrue n’gjimnaz, ku osht’ gjimnazi tash. Aty ka qenë klasa e parë gjimnaz - thojshin. Klasa e parë gjimnaz, se s’ka pas tetëvjecare po ka qenë deri n’klasën e katërt, mandej gjimnazi ka qenë prej klasës parë deri n’klasën e tetë. Ashtu ka qenë. Edhe n’klasë të parë gjimnaz ashtu. Nuk e kom pasë pak lehtë për arsyje se osht dashtë me udhtue e bajagi gjatë osht dikun, shtatë kilometra e gjysë - tetë osht’ larg kështu që osht’ dashtë me ecë. Mirëpo, e kom pasë edhe një fat që osht’... rruga që e lidh me anën e Gollakut nalt, ajo rrugë shumë, shumë e frekuentuar ka qenë me qerre e me kuaj e me sene... se Gollaku kanë jetuê vetëm çka kanë punue në shpi të vetë, edhe me mal kanë pre dru, kanë pru n’qytet, i kanë shitë... çka kanë fitu prej druve kanë marrë ndoj’ rrobë a ndoj’ teshë kështu me veshë se, kështu që, janë detyru shumë shpesh me ardhë, e rruga ka qenë e frekuentume - çdo moment ka pasë ndonjë që shkon poshtë ose nalt me kerr. E, kur mu m’kanë pâ, m’shifshin që po eci une i përditshëm asajde, gjithmonë m’kanë marrë, m’kan’ qitë n’sajè dimrit, ose verës n’kerr. “Hajde se je lodhë, hajde, hyp: ti po shkon n’shkollë, hajde hyp” edhe pse ish rruga e keqe e vet’ ecshin n’kâmë, mos me rondu, mu m’qitshin gjithë edhe m’pshtillshin mirë, m’pshtillshin, thojshin “po narth dimri”t edhe “pse hòllë veshun?” m’thojshin... N’ato thastë që i mbulojnë kijet e kuajt e senet, se ata njersë ishin tu’j bajt, a e din, kur pushojshin, mos me u ftofë, e gjithmonë ja’u qesin ma tepër, mos me e majtë temperaturën... e kur ecshin at’here ato i qitshin n’kanata nalt e muê ma qitshin krahve, m’pshtjillshin me tâ kështu... që s’e nijsha t’ftoftin aspak. Po tham’, tu ju falemderu tyne... ndoshta edhe për ata edhe e kom vazhdue, a e din... se kam qenë i vogël me e përballue. Rruga ka sjellë gjithçka. At’here ka pasë edhe egërsira ka pasë edhe ujqi, qenë ka pasë shumë edhe k’shtu që qenë endacakë, qenë endacakë ka pasë shumë, kështu që nuk kom pasë problem kurrë, kom pasë fat t’mirë për atë. 

FTh: Dëshira e kujt ka qenë që ju me shku n’shkollë, si fëmijë? Se, dihet që në atë kohë nuk kanë shku shumë në shkollë...

FK: Po, ka pasë shumë mocanikë të mi aty t’mahallës që kemi qenë mocanikë, po nuk i kanë leju me shku. Une i kom pas tre n’shpi që kemi qenë k’shtu, mirëpo baballartë e tyne nuk i lanë me shku n’shkollë. Baba mka çu n’shkollë. 

FTh: Keni qenë i vetmi që keni shku n’shkollë?

FK: Une i madhi kam qenë. I madhi kom qenë unë. Po, baba im ka qenë diçka si ma... ka qenë thojnë i dalun, i dalun, që ka qenë në gyrbet pak ma shumë, e sene... Ka qenë edhe në brigadë ai, e ka përjetue n’kâmë me ecë prej Prishtinës e nëpër Shkodër e Tivar, n’Tivar me arrit para - mas, mas masakrës t’Tivarit. I dyti baba ka qenë aty, i ka pa.. po mendoj... mbeturinat, i ka paê çka ka ngja aty krejt, mandej prej atyhit ka vazhdu deri n’Trijeshtë kur u bâ, kur u dorëzu gjermani n’atë kohë. Kështu që, sigurisht ajo shkollën po mendoj... ajo rrugë, ajo jetë ka ndikue te ai, mjaft ka ndikue kështu, që ka hasë në njerëz që kanë qenë t’shkollum’, njerëz që... edhe pak ka lakmue që s’din ai me i shkru letrat, e me i shkru ato sene, edhe k’shtu që kur kom ardhë n’pytje une, ai menjihere ka thanë se do t’shkon n’shkollë edhe qishtu - hjekë pak, po’ rritet e fiton. Me qito fjalë k’shtu. Mirëpo, kjo m’ka nimue edhe masané masi u rregullun situatat e sene, masi u bômë familje e vogël k’shtu, ai m’ka përkrahë mue gjithmonë, por edhe nana m’ka përkrahë. Nana shumë ka bâ, u mundu mos me m’lanë unt’, me e bô ushqimin pak ma t’mirë.... qi’ ruhet edhe nuk prishet... kur e merrsha me veti rrugës kështu, që âsht’ kujdesë... për mu, mjaft. Edhe qishtu ishte pak a shumë.

FTh: E, si e mban në mend vijimin e orëve mësimore... a të kujtohet diçka - për shembull, mësuesi juj’?

FK: Mësuesi n’fshat atje, po. Jo, veç une bojshim bisedë në atë kohë. M’kujtohen bisedat që kom bô me shokë t’mij që i vogël, e sêne. M’duket se t’gjithë kemi mendue: njeri ma i mençur n’botë osht’ msusi jonë. Se ai ishte që dallohej ma s’pari në veshje. Ka qenë elegant k’shtu, edhe i ka pasë teshat që hekurosen me vijë të hekurit, që s’kishim pâ na kurrë ashtu. A, kmishën e bardhë dhe kravatën, edhe ajo për neve... na ka bâ përshtypje. E nuk ka qenë i largt msusi. Ka qenë i katunit tonë. Mirëpo, ai kishte pas’ msu për hoxhë shumë kohë edhe ka ditë edhe shkrim-lexim shqip, kështu që ai e ka hapë shkollën për herë të parë n’katunin tonë... kështu që, une jom nxënësi i parë i tij. 

FTh: Si është qujt’?

FK: Vesel Krasniqi është thirrë. Vesel Krasniqi. Edhe ai ka qenë msues gjithmonë, se osht’ kualifiku për msues, e dikur ma vonë u bânë ato kurset pedagogjike, e çka po di une... avancimet, përparoi rrjeti shkollor te na mjaft, shumë shpejt, kështu që ai nuk i la mas dore, i kryu, kështu që si msus’ e ka marrë pensionin... edhe msus’ shumë i mirë. Kemi punu masandej bashkë si kolegë k’shtu... ai ka qenë shumë i respektushëm, ai na ka dashtë... shumë na ka dashtë. Na mendojshim se si ai qysh këndon, nuk këndon kërkush. Kishim qef me e ndëgju tuj’ këndu. Kur vinte ora e muzikës fillonte me këndu. Por, n’fillim, normal që e kish edhe kundërshtime edhe prej disa pleqve, disa që s’kanë ditë çka osht shkolla - s’kanë pasë faj se s’kanë pasë shkollë kurrë... s’kanë ditë. E ky, kta fillun me urrejtë, me urrejtë pse e la hoxhallëkun, edhe tash po bôhet msus’: ‘Qysh e la hoxhën e po bôhët msus?’ E ky, për me majtë pak lidhje me ta, në mënyrë indirekte ai fillonte edhe këndonte ato dovët që këndon hoxha kur fal namazin, se na n’xhami e kemi falë, se xhamia e ka pasë përmi atë klasën e vet për msues në gjuhën arabe, e n’qat klasë o’ formu shkolla. E, kur vishin asajde fshatartë n’ledinë – se, xhamia osht në ni ledinë t’madhe, edhe pushojshin aty nën hije, sidomos k’shtu verës... Ai prej klasës, k’shtu... fillonte edhe i këndonte ato suret e hoxhës e ato... tânë u ndalshin e ndëgjojshin: ‘kqyre, ky s’po harrojka - s’po harrojka, prapë po anon’ ka’ hoxha’ (qesh), kështu që e ka mbajtë njifarë barazpeshe... tuj e urrejtë e kanë dashtë, për arsyje se asnjihere nuk... qysh me thanë... nuk osht’ arsyetue para kërkujt, sidomos n’darsma, e at’here ka qenë sidomos kur bôhet darsma, msuesi me e thirrë menihere se msuesi ka pasë autoritet në atë kohë, tjetër, na që e kishim tonin hoxhë: e pse hoxha me u bô msues gjithkun, n’përgjethsi msuesi autoritetin, ai që i rûn malet, autoritetin, polici autoritetin, k’ta tretë e kanë pasë autoritetin kryesor. E, ky msuesi i im, ky s’ka kundërshtu me askend. Çka s’i kanë thanë: ky me fjalë t’mira... osht’ nalë, ka bisedue k’shtu... osht’ dalë mirë. E shifshim masandej prindërit se na t’gzushëm shkojshim, t’gzushëm vishim n’shpi, ma t’edukum’ mâ... e shihshin që po msojmë, detyrat i bojshim... u çuditshin qysh po bôjmë na detyra pa na thanë kërkush, a e din... Osht... osht ai mentaliteti. Kur diku, na halâ pa e kry fillorën, na fillum me i msue se u hapën kurset analfabetike në atë kohë, i çelen nëpër shpija n’atë kohë ,edhe gratë edhe plakat u interesojshin, edhe vajzat e gratë u interesojshin, a, na i msojshim, na fmija. Edhe msojshin, msojshin barà’ me neve, i msojshin germat, a dijshin shkrim-lexim edhe mu’ nënshkru: sidomos kur shkojshim me marrë letërnjoftimin u nënshkrujshin, ish punë e madhe shumë. Qishtu. 

FTh: Kur keni fillu me viju shkollën e mesme... ose n’gjimnaz që keni ardhë?

FK: Eh, kur kom fillu n’gjimnaz... n’katërdhjet e tetën [‘48], po njëmijë e nëntqind e katërdhjet e tetë [1948] kom ardhë, kom ardhë n’klasën e parë gjimnaz. Edhe dy vjet apo... – jo, një vjet n’gjimnaz, u çelë një shkollë në Gjilan, i thojshin “Shkolla e Ultë Bujq’sore”. Edhe nín baba, ndëgjon prej dikujt se po çelët ajo shkollë, edhe po e mante fminë edhe me flejtë, edhe me ushqye, edhe me msue krejt shkollën nji vend, kështu që s’ka nevojë për shpenzime për tâ. At’here m’çon baba atje n’Gjilan. Edhe... kom nêjt n’Gjilan një vjet. E kem pasë ‘internat’ i thojshin, normal konvikt, si konvikt ka qenë për shkollë bujq’sore. Baba s’ka mendu a bujq’sore a çfare, ai veç ka mendu që n’shkollë po, edhe me veshë e me mbathë s’kom telashe... a e din... edhe për qatà kom kalu bukur. E ndoshta aty jon msu senet që s’i kisha msue kurrë, se hâsa në ni ambient që ka pasë fmijë prej Gjakove, prej Deçani, prej Peje, prej Gjilani, prej t’gjitha viseve t’Kosovës. 

FTh: A ka pasë shumë nxansa n’atë shkollë?

FK: Ka pasë. Ka pasë. S’e di... kanë qenë njo’ katër [4] klasë m’dokët, katër ose pesë klasë. Qashtu, vetëm një vit. 

FTh: Do t’thotë vetëdija për msim, nxanjen e msimit, vetëm osht’ rritë.

FK: Po, na kanë msue... i mâj n’mend disa. Masar Kadriun, artistin, keni dëgju për Masar Kadriun ndoshta. Arstist i moçëm... ka vdekë ai. Deri vonë ai ka qenë ndër artistët ma t’vjetër. Ata e kom pas si edukator edhe si profesor, profesor ju thojshim menihere, profesor të fiskullturës ai ka qenë at’here. E masanej n’Prishtinë ai m’ka pa n’rrugë se une s’e kom ditë, s’e kom pae, e m’ka thânë, “sonte ki me ardhë edhe kemi shfaqje, premieren kemi me dhânë edhe ki me pae”. Ai m’ka njoftë mas disa vjetve. Qaq mas neve kanë bô ata shumë. Ka qenë Nefruz Nura, ai ka punu n’Rilindje deri para... se mas luftës ka vdekë ai, plak, shumë plak. Ai matematikë edhe fizikë m’ka dhânë. Edhe pse ka qenë një msues kumeditë çka, po m’duket se e ka pasë të kryme shkollën e Elbasanit krejt, jo krejt, se atje ka qenë. Mirëpo kanë ditë qysh me na msu neve ata edhe m’kujtohët ligjin e Arkimedit ashtu qysh ma ka msu ai - s’e kom harru kurrë. Edhe me e thânë k’shtu tekstualisht por edhe esencën, pse osht’ - ashtu e kom ditë. Jo veç përmênsh, a din. Ka qenë i mirë, shumë. Ka pasë edhe tjerë. Ka qenë Hamdi Beruti edhe ai, tânë jon marrë me politikë, kanë qenë në arsim, mirëpo atë shkollë, ata njerëz e kan’ majtë edhe kemi kalu bukur, shumë. E mbyllën: jo s’ka nevojë për shkollë bujq’sore, edhe e mbyllën. 

FTh: Kush e ka mbyllë?

FK: E mbylli pushteti at’here. Qysh i bike në mend qashtu, e mbyllën edhe u duft mu’ kthy n’gjimnaz. N’gjimnaz nuk na e pranun atë vit shkollor: “Jo, ajo shkollë bujq’sore nuk bon me gjimnaz”. A shumë ma tepër kemi msu në qat’ vit shkollor... tòna qato sene që i kishim kur u regjistrum, n’gjimnaz krejt që u duft mi’ përsëritë. Kemi qenë nja shtatë [7] m’dokët.

FTh: Prej Shkollës Bujq’sore, po?

FK: Po, prej Prishtinës, po na kemi qenë nxansit ma t’mirë. Se na’j ra me i përsëritë krejt. Vend që me na avancu për nji vjet, na lanë mbrapa... qishtu. Qaty e kom hupë një vjet. Edhe mandej klasën e shtatë, po, klasën e shtatë fillore u hap në katun se u bân nxanës, k’shtu, në të vërtetë u ndërpre ai statusi i shkollës fillore edhe gjimnazit, edhe shkolla tetëvjecare edhe gjimnazi. E, tetëvjeçare don me thânë: prej klasës parë deri klasën e tetë - tetëvjeçare. Kështu që na... jo klasën e parë; dytë, po’ klasën e shtatë... gjashtë-shtatë i bijke sipas t’résë. Edhe u hap në Makovc, në t’vërtetë n’fshatin Llukar, Llukari edhe Makovci jon’ bashkë aty afër, shumë afër. Bile shumë prona jonë t’përzime k’shtu, se edhe qata një vjet e gjysë kam bâ. Gjysa e klasës shtatë, edhe klasën e tetë e kam kry atje, edhe që s’kom udhtu... që kom qenë veç në fshat aty. Ma sefajën e kom ditë qat›here që s’kom pasë nevojë me ec. E, kur e kemi kry fillorën me provim t’gjysëm-maturës e pesëdhjet e katër [‘54] ka qenë pesëdhjet e tre, pesëdhjet e katër [53-54] kur jom regjistru në normale të Prishtinës e manèj kom fillu prapë me ecë qashtu. 

FTh: Keni ecë?

FK: Vazhdimisht, po. Normale, prej fshatit deri n’shkollë... normale. 

FTh: Si i kujton ato ditë?

FK: Ja... paj, une i vogël, me ecë, kështu që s’kom pasë problem k’shtu kurrë, nuk kom pasë problem. Nuk mu’ ka dokë larg. Diqysh... si rutinë m’asht bâ... s’jam frikësu rrugës. Kom ecë normal k’shtu, mirë, a din... [ndërhyrje nga telefoni] Pak vështirë ka qenë jeta... ka qenë e vështirë. Ka qenë e vështirë, mirëpo, pasi s’kemi ditë qysh osht ma mirë, e kemi përballu k’shtu... (qesh) e kemi përballu mirë. 

FTh: Mbetëm te udhëtimi... udhëtimi që e keni bô.

FK: Po, po, po. 

FTh: Për gjimnaz, edhe për kujtimet e juja gjatë gjimnazit. Për shembull, relacioni i juj me profesora, ndonji kujtim që e mbani n’mend që ka ndodhë gjatë orëve t’msimit, cila landë ju ka pëlqy ma s’shumti...

FK: Po. Po’, t’drejtën me t’thânë k’shtu, kto landët egzakte ma s’shumti m’kanë pëlqy. Kam qenë pak ma... s’kom folë shumë. Pak, ma pak kom folë, kom pasë qef me i mendu... pak ma egzakt kom qenë. Për ata matematikën, fizikën - ma shumë i kom dashtë. Kiminë kom pasë qef gjithashtu. Edhe nji vjet pasi e kom kry normalen, kom dhânë msim në Llukar atje. N’vitin e parë atje kom fillu me msu para se mu’ regjistru fakultet, se s’jam i gjeneratës t’parë po i gjeneratës t’dytë fakultet. Se në gjashtëdhjetën [‘60] ka fillu, une në gjashtëdhjet e njishin [61]  jam regjistru. E n’Makovc atje, po menoj - n’Llukar atje, fizikën, matematikën e kom pas’ dhânë, ni pjesë edhe kiminë, disa orë edhe muzikën. Muzikën e kom pasë n’qef sepse si normalist e kom pasë violinën. Violinës i kom ra mjaft. Mirëpo, me violinë nuk mujsha mu inkuadru gjithkund, duhej me bajtë pak si kto maze... n’atë kohë s’ka qenë fort muzika e popullarizume... e, masi që mandolina ishte instrument... e ngjajshme me mandolinën... don’methân ûshtimin nuk e ka njësoj, a din, rendin e oktavat i ka njësoj... at’here e mora mandolinën, edhe ma lehtë e majsha n’dorë, edhe k’shtu n’shoqni me i ra edhe... me këndu edhe m’i ra mandolinës. S’kish nevojë me u ndjersitë me hark e me sene, kështu që me atê ma lehtë... kom vazhdu me mandolinë masnej. Kështu që, muzikën e kom pasë përherë, nxansat kanë pâ për herë të parë instrument muzikor n’shkollë atje, nxansit. Ka qenë interesant pse une si nxans gjatë normales jom marrë me muzikë mjaft. Kështu që, ka qenë një dallmatin, ka qenë ai profesor i muzikës, na ka dhânë muzikë ai neve. Ai mu m’ka favorizu shumë. Edhe gjatë verës m’regjistronte edhe m’çonte do seminare t’verës nëpër Jugosllavi. Një herë m’kujtohet nji muj’ në Suboticë, Seminari i Muzikës ishte, mandej n’Bançkabavank nji muj, mandej nji muj në Kroaci - në Vukovar. Tri vjet m’ka pas’ çu ka një muj, kështu që çka kom msu n’atë kohë, gati osht’ i rângut... domethônë... të shkollës muzikës. 

FTh: Sa vjeçar keni qenë në atë përiudhë?

FK: Nxanës i normales. 

FTh: Nxanës i normales.

FK: Nxanës i normalës, po dytë, tretë, katërt, pestë. Parën edhe dytën menihere jom dallue me instrument, po sidomos tretën edhe katërtën... pestën veç kom qenë i inkuadrum’ pak ma shumë edhe ai m’ka çu nëpër ato seminare. Ai ka qenë shumë njeri i mirë. Shumë. Shumë ka qenë njeri i mirë. Kështu që normalistat e kanë pasë për detyrë çdonjêni me i ra një instrumenti. Çdo normalist e ka pasë instrumentin prej shkollës me revers. At’here osht punu gjatë mirëpo nuk osht lehtë, menihere me marrë violinën edhe me... duhet bajagi shumë punë derisa t’i mson notat, te mson teknikën me majtë tonin, sene... që dikush ma mirë ka përparu, dikush ma jo, a din... Qè, une e kom pasë fatin, nuk e di... m’shkoi mu... edhe e kom dashtë muzikën, kështu që une jom marrë me muzikë vazhdimisht. Pak ma shumë muzikë serioze sesa... se përpara s’ka pasë ksi bénde e kso... nuk ka pasë hiç. Po’ e kemi pasë orkestrin tonë... t’qytetit, një kohë pak edhe në orkestër të Radio Prishtinës. Kështu që, kur u regjistrova n’fakulltet, e regjistrova fizikën, u duft me u shkoqë prej asaj une. Veç çka bojsha për veti k’shtu... se n’mënyrë të organizume muzikën e lashë. E n’Vukar e pata formue ni kor... merre me mend ka qenë kânga “ti moj dele, delja rude”, e ka pas’ përpunue këtë kangë ky far’ Lorenc Antoni, edhe thjesht k’shtu, mirëpo, trizônshe duheshin. A e din - shumë bukur tingëllon. Masandej me fmi... kur fmijtë i orienton mirë, bon ushtrime vokale mjaftushem me ta, aq bukur del zani i tyre ne kor  sa s’bôhet. Edhe, une i ushtrova këtë kangë edhe nja dy tjera atje n’katun. N’pranverë mahej kori, festivali i koreve të shkollave të qytetit... mu edhe erdhen ish-komisioni qe i shiqonte cilat jane të përgadituna për me dalë në festival... erdhën atje te na në katun, kanë qenë një shqiptar, ai ka qenë i artit figurativ, nuk e di qysh e ka pasë emnin... kanë qenë edhe dy serbë muzicientë, edhe e ndigjun, e u knaqen... kur i ndëgjun këta fmijë. Përveç atyne pikave, bile m’shtinen me bô pak ushtrime vokale me ta, qysh i interesojke qysh kam punu une me ta, masi une nuk isha i muzikes edhe e panë të gjithë... ishin vajzat me dimija me zavijaqa, plot fëmijë mâ, të katunit, t’qkym’ sên, me shamija me sêne... erdhën edhe e prunën një kamion rroba të Kryqit të Kuq, atëher’ funksiononte Kryqi i Kuq shumë, jo nga një parë, po’ nga dy parë të gjithëve ju dhanë. I kom pasë tridhjetë e dy [32] nxanës të inkuadrum për me dalë në festival, edhe  thojshin ky trezânsh ma i miri... është kori i Panta Gjorgjeviqit në këtë... Vuk Karagjiq shkolla ishte, në atë shkollë ka qenë i pëmênun kori i tij, ‘kori yt ma i mirë’ thojshin, ‘osht’. U gzova une shumë, shumë... fillova me forcu provat ma shumë para festivalit, kur nji ditë, mas ores t’msimit, kur ka ardhë drejtori i shkolles, e çeli deren, ‘’Fejzulla, çka janë këta? Çka i ke shti këta këtu mrena - këta fmijë?’’ i tham’ ‘’Drejtor, e kemi mas dhjetë [10] dite... e kemi festivalin, qishtu’’. ‘’Qysh” - thotë “ti... qysh po i mbanë tash? Është pranvera, kanë dal bimët nëpër ara, po hinë gjâja, s’ka kush i trembë kafshët, lopët prej arave... e ti po i ndal fëmijt këtu, e po ankohen edhe prindërit’’ e sene... e çeli derën, e ka bô, ‘’Jashtë, jashtë, jashtë’’, e ma nderpreu. I rritshëm kom qenë, normal, veç tanë natën kom qajtë, qaq m’ka ardhë keq çfarë dallimi, çfarë dallimi mes meje edhe drejtorit têm. a e din... edhe  s’mora pjesë n’festival, nuk m’la. Shkova u paraqita te ata poshtë, thashë “qeshtu, qeshtu e kom problemin”, mendova që po m’ndihmojnë... çfar’: ata menxi që kishin pas pritë mos me shku, pse sigurisht do ta fitonte kori jem, do ta fitonte... atëher’ diploma ishte vendi i parë, e tash, me dalë mbi Pante Gjorgjeviqin s’ja u ka marrë mendja. K’shtu që se bânë t’madhe fort kta n’komunë edhe s’morra pjesë n’festival, e ajo ka bâ që unë... edhe një rast tjeter, edhe nji rast tjetër është që me tregu unë që ka pas puntorë të arsimit t’shkelqyshëm, t’pashkollë po t’shkëlqyshëm, po’ kanë pasë nashta naj kurs, a diçka kanë pasë, po’ kanë qenë t’prishtë... drejtori jem ka qenë i atillë. Se e kisha n’fizikë njësinë mësimore ‘’Mardhënien mes forcës, masës edhe nxitimit’’, janë këto tri elemente shumë interesante në hapësirë, kanë marrëdhanie interesante k’to forca: masa e trupit edhe nxitimit, kur veprohet me forcë, është ma shumë... ma shumë... qysh me thânë... ka karakter edhe fillozofik kjo... me ja spjegu nxansit është pak vshtirë, unë nëpërmjet bashkëbisedimit dhe nëpërmjet disa mjeteve qe kisha, do sfera me nifar’ dinanometri, me çfarë force po e shtyn sferën, çfarë nxitimi po merr sfera kadal-kadal qishtu edhe me mjete që kanë nëpër shpija njerëzit që e kanë nji çekiç ma t’madh, ni çekiç ma t’vogël, me bô krahasimin qysh vepron njëri e qysh tjetri... mos t’hi ma fell... k’shtu që ma shumë në mënyrë bashkëbiseduse punova  me nxanës, ndërsa ai kur hin mrena m’tha, ‘’A ki spjegim, a ki perseritje?’’ i thashë, ‘’Jo, spjegim kam n’qët njësi mësimore’’ ndejti, ndejti, ndejti para se me ra zilja, veç u çua, e uli kokën drejtori, se m’dëgjoi mu, m’kontrolloi edhe shkoi n’drejtori menjëherë. Ra zilja edhe unë... m’u duhke me shku menjëherë te ai me m’tregu çka po m’thotë. Hyna te drejtori... s’më foli kurgjo. Thashë, ‘’Drejtor, pak u mërzite’’ -’’Qysh jo’’ tha, ‘’T’kallxoj qetash n’sallë t’arsimtarve kur vijnë tjerë arsimtarë››. Hynëm n’sallë t’arsimtarëve: nuk la gjô pa m›thânë ‘’Shokë, po vini pa përgaditë, qe për shembull Fejzullah Krasniqi ka ardhë krejt pa përgaditë n’orë t’mësimit, sa që nuk e di çfarë ore ka, une i them, ‘a ki spjegim a përsëritje?’ ai thotë, ‘Kom spjegim, njësi t’re’. Fillim e mbarim kanë folë nxanësit, ai s’ka folë hiç, pak ka folë ai’’. Se, metodën e bashkëbisedimit ai s’e din çka është... çka me folë - s’fola kurgjâ... e ajo m’ka bâ mu që e kom l’shu me kushte jashtëzakonisht... se kam qenë shumë n’nivel t’ulët ekonomik se ashtu koha, vitet e pesëdhjeta [1950] mâ, sa ka qenë ajo... jo - n’gjatëdhjetën [1960] ka qenë kur kam fillu aty, mirëpo vitet e gjashtëdhjeta [1960] kanë qenë shumë të vobekëta për neve, a din... jam detyru në bashkëpunim me babën - faleminderit prej babës, kur i kam thânë babës, ‘’Du me lëshu edhe me shku edhe pak në shkollë, se qishtu, qishtu m’bâni vaki me Aliun, me drejtorin’’. -’’U... a me tô a? Mos u merzit, ai është megjnun, ai është melun.’’ Edhe katuni s’e dojshin, a din... ma shumë podvorrnik - shërbyes i policisë, e ktyne seneve, a din...

FTh: Për atë arsye - m’fal që ju ndërprej - a ka pasë ndonjë motiv pas sjelljës t’tij - pas sjelljës të drejtorit?

FK: Jo, nuk ka pasë naj motiv t’caktum’ për mue, por n’përgjithësi mirëvajtja e punës n’shkollë ka shku n’qët... qysh me thânë... n’qët parim qysh e ka perdorë me mue, k’shtu që na e lshum’... tre [3] vetë e lshum’ shkollën, edhe erdha ktu, e regjistrova fizikën, fillun’ masanej me shantazhu babën atje: ‘’Thirre djalin le t’kthehet n’punë. S’ka çare pa ardhë n’punë: s’kemi... ai i mban tri-katër landë kryesore, nuk ban’...’ - ‘’S’kam çka me i bâ djalit’’. ‘’Hajde, merre rrogën e mujit shtator, hajde merre rrogen e djalit’’: e kanë detyru babën me shku me marrë rrogën edhe s’e ka marrë. Mandej m’patën thirrë n’komunë disa here n’pyetje, mirëpo qëlluan  disa t’mirë, ka qenë nji Gashi, ai ka qenë faktor n’komunë, mandej nifar’ Hakiu, për tjerët... kanë qenë do serbë ma shumë. Atë ditë, e di, m’kanë malltretu disa herë: jo’ ‘dil jashtë’, jo’ ‘hin mrena’, jo’ ‘dil jashtë’, m’lutshin... ‘dil jashtë’; ‘hin mrena’ - m’lodhën, krejt. Dikur, tu ju falenderu nji Gashit, ai tha, ‘’Shife, ky e ka regjistru fizikën, fizicient s’kemi hiç, asnjë s’e kemi, ky... une e njof sa fukara është ky’’ se i Mramorit ishte ai ‘’Sa fukara familja e tij’’ thotë, ‘’Pe len shkollën veç me vazhdu fizikën... ktâ me leju, le t’shkon fizikën me asi... se na vyn’... bile, edhe bursën po ja jepim’’. Edhe bursën ma dhanë katërqind [400] dinarë - s’e harroj kurrë, katërqind [400] dinarë ka qenë. Çfarë gzimi kur jam dalë! S’e di... rrugën prej zyrës - n’katin e dytë ka qenë, e deri kom dalë n’oborr, nuk e di qysh i kam kalu ato shkallë kurrë - mbeta i lirë pa m’ngucë kërkush. Qat t›mirë e di n›rini tême që mu m’ka gzu dikush i pushtetit... kurrë jo. Une veç knaqësinë e kom ndi me shoktë e mi, me shumicën që i kom pasë t’mirë, për fat, edhe me nxanës. Me nxanës kom kalu mirë gjithë, qeshtu. Qeto janë pengesat që unë besoj që çdokush e ka pasë nga nji pengesë qeshtu diçka. 

FTh: E, në ushtri, a keni qenë? 

FK: Në ushtri, po, n’ushtri m’murren para provimit. E kisha Matematikën ‘dy’ [2] për me fitua shkallën e parë kishé, se atëher’ ka qenë i shkallëzum fakullteti. M’u duht me shkue, s’e di çka me thanë... a ka qenë katër ditë a pesë para provimit... m’ra me shku ushtar. Qeshtu.

FTh: Sa vite keni qenë ushtar?

FK: E, ajo është gjynah i madh qysh jam shku unë ushtar, për arsye se në atë kohë, kur policija i mblidhshin natën dikan-dikan - kên kishin qef sidomos... se unë fillova ktu meniherë. Kur fillova mësimet në fakulltet, paralelisht fillun’, me thânë... se pak u afirmova atje n’Makovc që e dhashë Fizikën, edhe n’shkollën ‘’Emin Duraku’’ - se s’kish kurkush... se s’ka pasë t›Fizikës hiç, do msues pleq t’vjetër, a din – edhe, m’murrën mu aty, e mandej unë ju tregova, plus sa isha ktu isha shumë ma i dijshem, edhe diqysh e krijova njëfarë veni, njëfarë... fillun nxanësit shumë me m’dashtë, besà edhe kolektivi, te tân mire e sene... Mirëpo, i kemi pasë atje... edhe do serbë i kemi pas, a din... shkollë e përzime... megjith’që pak ka pasë, po ata u mundojshin, edhe fillun’ mi bân do kërkesa, ‘jo’ ti paske talent me punu me t’ri, e sene, e me shku n’sup t’punëve t’mbrendshme’. Do ta çelim atje një klasë apo dy edhe me fëmijë delikuentë” - ka pasë fëmijë delikuentë n›Prishtinë thojshin tash, pse qat’her’ filloi invazioni prej fshatërave, vijshin n’Prishtinë, eh tash, disa u ndajshin familjet, disa rrijshin te toka atje, disa kâ, ka ni kolibë e bojshin, fmijt i bijshin kâ në shkollë... s’kish kush me i kontrollu fëmijtë, ata edhe ishin t’untë edhe bojshin probleme - nime u bojshin probleme shumë, e tash, kinse delikuenta, e mi ndimu shkollave ky Sekretariati i Punëve t’Mbrenshme me bô nifarë shkolle edhe mi’ thirrë fëmijtë me majtë mësim: kishe që ‘s’bon me vjedhë’ e, ‘s’bon me bô k’shtu....’ e sene. Presion m’bonën me shku atje... une s’deshta me shku kursesi, k’shtu që erdh puna, ish dashtë me shku patjetër, at’herë e zgjedha rrugën me shku ushtar. E, aty ishte e drejta jême mos me ardhë me marrë vërtetimin, se ishte koha me marrë vërtetimin për me m’u shty ushtria, e unë nuk deshta me marrë, as nuk ju ra n’mend atyne me thânë që “shtyje ushtrinë” – hiç: është dashtë une me shku ushtar edhe mbeta para provimit n’shkollë, tani aty m’u ka prishë puna. N’ushtri kom hjekë, ushtrinë e kom pasë shumë t’vështirë, tepër, tepër t’vështirë, çudi qysh kom ardhë n’shpi... edhe erdhën peripeti tjera masanej: jo’ n’punë, jo’ sene... edhe s’mujta me vazhdu shkollën. Mandej, edhe disa provime i dhashë po’ s’mujta, k’shtu që i kom lânë për arsye se për shkollimin têm, asnjë sekond të shkollës – po’ menoj: të punës - nuk e kom humbë. Nuk kom dashtë me lanë mâ anash, a din - njëfarë mesatare.... që pak gabim, a din, kom mujt me bô, po une kam qenë i dhânun shumë për shkollë, kabinetin e pata plotësu, e bâna kabinetin, krejt landë për çdo njësi mësimore e kom pasë mjetin praktik, plus kinoaparaturen. Pata bâ lutjën n’Këshillin Krahinor, atëherë Hajdie Hoxha ishte - gruja e Fadilit, që e kom pasë kujdestare n›klasën normale, e pata lutë me ma ble një kinoaparaturë pse fëmijët që ikshin prej orës t’msimit atëherë shkojshin n’kinema plot, a na n’shkollë, për fat, e vetmja shkollë e kemi pasë sallën e madhe, po, edhe ma blejti kinoaparaturen. Ka qenë Bashkësia Kulturo-Arsimore i thojshin, e krahinës. Ka pasë filma plot, filma vestern e, ka pasë filma mësimorë, ka pasë lloj-lloj filmash, e unë për çdo ditë i merrsha dy-tre filma mësimorë... sidomos, vazhdimisht ka qenë salla plot, edhe prej territ n’mëngjes, kur shkojsha, deri n’orën dhjetë mbramje n’shkollë kam mbetë gjithë. U bojke pluhën n’atë sallë se shumë fëmijë, saqë delke prej goje pluhni. Por, ani – nashtë... m’ka mbetë diqysh... i kam kujtime t’mira. Tash takohemi me ta plot... takohemi me ta, knaqemi me ta, qishtu.

FTh: E, para se me shku n’ushtri - na bisedum edhe para se me fillu intervisten - si e mban mend Prishtinën, sidomos këtë pjesën ktu, ku është tash Biblioteka Kombëtare?

FK: Ktu e mbaj n’mend kur ka qenë kazerma ushatrake e Prishtinës, ka qenë një teren mjaft i madh atëhere, ka qenë, ku është Fakulteti Ekonomik tash edhe Shkolla e Lartë Pedagogjike, a rruga ka qenë qysh është tash: ka qenë një rruge pak ma gjarpërore, rrugë kalldrem, e thjeshtë, kurse kjo poshtë, ka’ bibloteka; ka’ Fakulteti Filozofik, ka qenë... ushtria ka qenë. Kazermat ushtarake dhe komanda si kazermë, ka qenë te Fakulteti Ekonomik, se ndërtesa me a madhe, kurse përballë Fakultetit Ekonomik, nalt Fakulteti Filozofik - tash është Shkollë e Lartë Pedagogjike aty... si duket ka qenë komanda e oficerëve që kanë nêjt, por ndoshta ka pasë edhe fjetore t’ushtarve, nuk e di, veç ma e vogël ka qenë ajo aty... ndërsa, n’këtë pjesën knej kah bibloteka, me thanë... me ardhë... qysh me thanë... prej Fakultetit Ekonomik n’drejtim t’biblotekës, knej ka qenë krejtësisht fushë, ka qenë poligon ushtarak. Ngat Fakultetit Ekonomik, n’këtë anën knej ka’ bibloteka kanë qenë barakat, ka pasë baraka për fjetje, ka qenë edhe t’ndërtume edhe me tulla, njëkatshe, shtëpia t’gjata, dyrt’ nga jashtë i kanë pasë, por kanë qenë edhe nja’ dy apo tri, s’po m’kujtohen... baraka t’marume prej drrasave, e aty e kemi pasë menzen e studentëve, ajo është shëndrru në menzë të studentëve. Fakulteti Ekonomik ku është tash aty, është thirrë “Fakulteti Ekonomik edhe i Drejtësisë” – bashkë: Fakulteti Ekonomik edhe i Drejtësisë; ku është Shkolla e Lartë Pedagogjike është thirrë “Fakulteti Fillozofik i Beogradit” a katedra Fizikë, Kimi... Fizikë, Matematikë, Kimi, Prishtinë, edhe, përndryshe është thirrë “Universiteti i Beogradit”, kurse katedrat kanë qenë n’Prishtinë, fakulteti në Prishtinë, k’shtu që ka qenë Fakulteti Ekonomik, ma s’pari Fakulteti i Drejtsisë në këtë pjesën, se ka pasë shumë studenta ekonomik dhe t›Drejtsisë dhe shkencave tjera, “Filozofik” - që i thojshin, ma pak studentë ka pasë... qaty kemi pasë laboratoret, kemi pasë klasët e msimit, ndërsa n’baraka ka qenë menza, edhe ma knej, vendi ku është tash bibloteka ktu, ka qenë k’shtu djerrinë, taman djerrinë - vend ku bâjnë manovra, ku bâjnë ushtrime ushtarake, k’shtu plotësisht djerrinë ka qenë... edhe ma vonë është ndërtu Fakulteti Filozofik poshtë k’shtu, te bibloteka kah... n’qoshe, ndërtesa e parë për universitet që është ndërtu është ajo, edhe janë shpërngulë fakulteti i... po menoj... Matematika, Fizika, Kimia edhe s’e di a ka pasë Biologji, po’ Biologjia u shpërngulën në “Fakultetin Filozofik” që i thojshin përpara, që të gjithë kanë qenë nën obrellën si Fakulteti Filozofik, ndërsa Juridiku edhe Ekonomiku mbetën aty ku ishin. Ndërtesa ku ishte Fakulteti Filozofik nalt, viza-vij me Juridikun edhe Ekonomikun, aty u themelua Shkolla e Lartë Pedagogjike, Muzika pati fillu edhe Arti... Arti Figurativ edhe Muzika, ata kanë fillu ma s’pari aty. Kaq... ma shumë s’di se kanë kalu kohnat, kanë ndryshu senet, shumë shpejt vendi ku është bibloteka, unë e di kur s’ka pasë asgjë, hiç, e dikur kanë fillu ma s’pari me e matë e me inzhinjerë asajde, e kur kanë fillu ma shumë me dorë e me lopata është bâ se sa me bagera... kto themelet e sêne. Puntorët e Ramiz Sadikut kanë qenë, edhe besa shpejt është maru... nuk ka vonu shumë, vetëm se është ndërtu mu’ ba një ndërtesë e hatashme, e bukur, k’shtu që edhe e plotesoi këtë zbrasti ktu poshtë, qe qishtu. 

FTh: E lamë edhe ma heret te ushtria muhabetin: pasi jeni kthy prej ushtrisë - sa vjeç keni qenë, edhe qysh ka vazhdu jeta për ty?

FK: Kur jam kthy prej ushtrisë i kam pasë njëzet e tetë [28] vjet, njëzet e tetë [28] vjet, menihere. N’atë kohë nuk ka qenë e obigushme me rujt vendin e punës kur vjen prej ushtrisë, e ma vonë e patën bâ: nëse ke shku ushtarë, je kthy në vendin e punës, e n’atë kohë kur kam qenë unë s’ka qenë. Mirëpo, menzi që kanë pritë unë mu’ kthy se s’kanë pasë fizicientë... s’kanë pasë, edhe matematikë... matematicientë kanë mungu, sidomos shkencave egzakte kto, bile i thojshin “landë prioritare” n’atë kohë, edhe i kanë pagu kajherë ma shumë, se s’kish. E kam vazhdu punën, qashtu me ndrrime: paradite - masdite, paradite – masdite... shumë kam qenë i angazhum edhe nuk mujta edhe n’punë edhe me vazhdu... me vazhdu duhej me ardhë, atëher’ t’regjistrojshin, nuk mujshe me mungu... e qita e lashë krejt. Është edhe... m’pat shty edhe diçka tjetër për mos me ardhë, mirëpo nuk u tregova... ndoshta vetë fajtor u tregova: e paraqita provimin e Matematikës, kur m’pyti profesori - ishin ndrrue profesori i matematikës: përpara një i Shkupit m›jepte, tash ish ardhë një i Nishit – edhe, kur u paraqita te ai, tha, ‘’Çfarë literature ke msu?’’. Kur i tregova se prej kujt e kom msu landën, edhe kur i tregova ligjeratat e kujt i kam ndëgjue, ai m’tha, ‘’Eiii, me atë material mundesh zjarrin me ndezë: s’vyn kurgjo hiç’’, k’shtu që e pash që më kot e kam edhe u terhoqa. Ma vonë e morra vesh që kishin pasë probleme ata dy profesorë, mes veti, rreth plagijatrave t’ndryshme, sene, k’shtu, që mbeti ai dhjetë [10] vjet... mbeti ktu, Matematikë ka dhânë qaj profesor, qashtu.

FTh: Gjate kësaj kohe, po besoj që keni jetu në Prishtinë...?

FK: Në Prishtinë, po, po vazhdimisht në Prishtinë, vetëm... s’e di çka me t’thânë... n’atë kohë ka dikush që ka qenë... për shembull fëmijët e intelektualëve, i kanë pasë me përvoja familjarët, babën, prindërit ose dajtë... Unë nuk kam pasë kërkand të shkollum... s’kam pasë hiç. K’shtu që, nashta edhe ajo më ka mungu... dikush me m’shty... a e din... me m’thanë, ‘’Leje ka pak punën edhe mos e parcijalizo: deri ku, çka mundesh, edhe vazhdo kryj punët e tua’’. Mu m’u ka dokë se është marre me i lanë edhe mu’ marrë me punë t’mija, s’ka pasë kush me m’orjentu mu, qashtu botëkuptimet i kom pasë, qashtu. Pse profesort e normalës neve na kanë msu qashtu. Ideal msimi, ideal nxansi, nxansi është numer nji, ora msimore është nji, përgaditja për orë msimore është numer nj - i randsishem për jetë... - n’qeto pesë [5] vjet na kanë eduku n’këtë frymë. K’shtu që na të gjeneratës tonë, edhe në fakultet diqysh... po menoj, kur u çelen fakultetet, ose n’punë, ose n’fakultet, rrallë ka ndokush që ka qenë qaq i mençur, ose ka pasur shtysë prej familjës... dikush edhe me thânë, edhe mi’ orjentu pak e mi’ msu e me ju thânë ‘bân me msu’, ma mirë se sa...”. A unë e dijsha randsinë kur vetë u paguhesha, puna ime... që s’isha msu kurrë me m’pagu: baba, as kush i familjes s’ishin msu me u pagu - për ata kam nxanë një avansim të madh, k’shtu që s’kam dashtë me i përbuzë atë, a e din... E kom lânë vetën ama e kom dashtë landën, me sukses kam qenë... gjithmonë i shkëlqyshem kom qenë, po’ qè...

FTh: Me kond’ keni jetu në Prishtinë?

FK: Në Prishtinë… 

FTh: Edhe në cilin vend - ma saktësisht?

FK: Në Prishtinë... nëpër banesa: s’kom pasë banesë temën kurrë, veç k’shtu. Bile me thanë k’shtu... hiç fort s’i kom pasë banesat e mira, për arsye se kemi pasë shokë, për shembull prej Gjakovës, Pejës, Gjilanit, prej plot, që vijshin ata vetëm nëpër banesa. Shiptarët në atë kohë, kjo nashta nuk është bash... nuk lshojshin me qira, shumë rrallë... serbët po - lshojshin ma shumë, e unë ktu u duhke mi’ rahatu krejt shoktë e mij kah i kisha, me ju gjetë venet, banesat. Kur vijshin, n’fund vetë mbetsha pa banesë ose e gjejsha naj qoshe dikund, menzi me errnu, a din... qeshtu... që edhe banesen... kurrë s’e kom pasë banesen e mirë që... deri sa jam martu. Jam martu njëzet e nëntë [29] vjeç, jo - tridhjetë [30] vjeç, atëherë na dhanë banesën banka, ku ka punue shoqja ime. Ka punu n’bankë, edhe, kur u martum, na’j dhanë çelsat e banesës, qishtu. N’qatë banesë halâ jemi... nuk është e madhe, e vogel është veç është e moçme. K’shtu që deri në pension kom punu në shkollën Emin Duraku, gjithë m’u ka dokë pjesë... shpija jeme m’u ka dokë që është. Si të ishte pronë e imja diqysh...

FTh: Në cilin vit keni dalë në pension?

FK: Në pension... kur i kom bô gjashtëdhjet [60] vjet - në nëntëdhjet e shtatën [1997]: me tridhjet [30] dhjetor nëntëdhjet e shtatën [1997], me datë.

FTh: Qysh e mban n’mend kohën kur jeni n’pension?

FK: S’e harroj. Fort... nganjiherë e harroj krejt, a din pse? – Përpara, para se me dalë unë në pension - nja dhjetë-pesëmbdhjet [10-15] vjet përpara, kur përcillshim dikand në pension, e përgaditshim një ndêj, e përgaditshim një lâmë, një moment t’lamtumirës. Diqysh... shumë ka qenë mbreslanës.

FTh: Pesëmbëdhjet [15] vite para se me dalë në pension?

FK: Po tham’ dhjet-pesëmdhjet [10-15] vite përpara... dikur filloi mu zbehë ajo punë... mos me ja ndi kurrë kërkush kush po shkon, kush n’pension... Ishin dy msus’ të mij kur kanë qenë ata, kanë punu gjithë në shkollë tonë, nifar’ Nexhmedin Berveniku ka qenë edhe Veseli që e permenda ma përpara: kur kanë dalë ata n’pension, s’i ka percjellë kërkush, as ‘rruga e mbarë’,  bile s’ju kanë thanë hiç, edhe me te’ tânt tjertë. Masanej kanë qenë do gra, do femna, do... naj gru e naj funksioneri që ishte: po - për ata po: funksioner që kanë punu n’Këshillin Krahinor, a në komunë a dikund, po. Për tjertë jo. E, unë, kur e kom marrë pensionin, veç kanë thânë, ‘’Filan dite, deri n’këtë ditë - s’mundesh me punu ma shumë’’, po, edhe as s’e m’ka përshëndetë kush bile... as... mes orëve, ditën e fundit, najfarë muhabeti me bô publikisht, me tregu drejtori a dikush që po na shkon njeri n’pension - jo, jo - s’e ka përmendë kërkush. Unë jo qe jam idhnue, po nuk di as vetë pse s’kom mujtë me shku mâ n’shkollë... hiç nuk kom mujtë. S’ma ka marrë mendja, kur e kishim të ndalume gjatë luftës me ka nji muj kur nuk majshin mësim unë s’e kom lanë nji ditë pa shku bile deri su ka kry shkolla se aty, aty ishte patrulla e policisë deri aty te trafika jamë shku e jam kthy n’shpi.

FTh: Në nëtëdhjet e nëntën [1999] a?

FK: Jo, jo.

FTh: Ah, n’nëntëdhjet e tetën [1998].

FK: Në atë kohë.

FTh: Po.

FK: Në atë kohë, para se me dalë në pension, që ishin demostratat e sene.

FTh: Po.

FK: Që e nalshin shkollën, punën, e sene, se na rrogë s’kemi pasë prej nëntëdhjetës [1990]. Edhe ma interesant... ku e patem? 

FTh: Që nuk ju kanë përshëndet.

FK: Eh, po... që nuk na kanë përshendetë jo, ose jo... nuk e di pse... nuk di pse s’kom shku mâ, s’ma ka marrë... m’ka marrë malli mi’ pa korilat, ata pastrusit e shkollës, me ata e kom çu mirë, se shpesh herë kur i rritshin rrogat, kur ish inflacioni e sene... tani i rritshin, drejtori t’vetën... prej vetës... ata as që i përmendshin shumë, ata ma s’tepërmi. Unë kom qenë avokati i tyne edhe atyne naj përqindje me ju rritë, se edhe ashtu e kishin rrogën e vogël, a din, por ata e kryjshin punën e madhe, e hiqshin pluhnin e shkollës, që kurrë s’ka pas puntorë të mjaftushëm, e na n’pluhun - unë sidomos - kom vujt shumë, se e kom përdorë shkumsin shumë, e një kohë të gjatë e kom dhânë unë fizikën atje edhe matematikën, e çdo orë ka’ një shkums e kom shpenzu, qaty përpara tu’ fshi... qaj pluhun shkon n’gojë, a e din, k’shtu që e kom pasë fatin, kurrë nuk jam smu - as një ditë pushim mjeksor s’e kom pasë kurrë: tridhjet e tetë [38] vjet kom punu - asnjë ditë pushim mjekësor s’e kom pasë. E kom pasë problem pensionin me marrë, se thojshin “Bjeri ato shenjat e pushimeve mjeksore” - kta të sigurimit social, se kush ka qenë n’pushim mjekësor, pak i zvoglohet pensioni, a e di... unë s’kisha asi. Nuk besojshin, thojshin, ‘’S’është e mundur’’ deri sa ka zgjatë gati një muj deri sa e vërtetun’ se s’kam marrë kurrë, s’kom pasë pushim mjekësor kurrë, k’shtu që ma dhanë pensionin - po menoj ,vendimin - kta të sigurimit social. A në shkollë, dita e fundit... nejta pak ma gjatë kishe. Ishin kry orët e msimit, u ula qaty, hynën tjerët, kryjtën orët, dilshin, ‘’Shko, shko, shko’’, unë s’mujsha me thânë ‘’Ej, unë prej sotit s’jam mâ ktu’’, s’mujsha mi thânë kërkujt, pos nja’ dy shokë të mi që i kom pasë, ata rrishin me mu qaty, dikur shkun. I pamë për dere: po kalojnë drejtori me zavendësin... shkun’, dolën... atëherë dulëm edhe na... k’shtu që qat’ përcjellje e patëm. Unë i përcjella ata... çka ti bajsh. Ra diqysh ai... s’e di... si me thânë... ato mardhënje që i kena pasë njerëzore, që i kena pasë mrena-për-mrena nesh... Punët e përbashkëta që i bajshim për mi’ ndihmu njani-tjetrit, vetëm për vetëm, po menoj procesin mësimor me shku përpara... me u avansu... ra dikur shumë.

FTh: A mendoni që ka pasë ndonjë arsye pse kanë ndryshu kto relacione mes juve?

FK: Paj... s’po di çka me thânë.

FTh: A mendon që ka pasë ndikim... naj situatë politike n’vend... n’rrethanat që ju kanë kriju njerëzve? 

FK: Valla nuk di, s’po guxoj me thânë... ktâ nashta ban edhe mos me shënu...

FTh: Unë po mendoj për një gjendje pak ma të përgjithshme me bisedu.

FK: Ne ma s’pari k’shtu, planprogrami mësimor filloi, edhe sistemi shkollor ndryshoi krejtësisht, nuk u dinte, nuk dihej shkolla e mesme cila është. Krejt i thojshin “Shkolla...” – “Shkollat e nxanësve në ekonomi”, shkollat – po, “Shkolla e nxanësve n’ekonomi” ju thojshin tanave. Eh tash, edhe gjimnazi edhe ajo, ajo e llogaritshin si “n’ekonomi” diqysh, bile kta serbt e kanë pasë një fjalë, thojshin, ‘’Shup’’, shkolla ‘’Uciniti u privredi’’ a din, ‘shupa’ i thojshin, ‘shkolla e Shuvarit’ si i patën thanë, i ndryshun krejtsisht programet, kanë qenë që nuk obligojshin qaq tepër, nuk obligojshin qaq tepër - po mendoj mu’ avancu procesi mësimor, me pasë kontroll, me pasë sene: bojke kush çka donte. Veç, kush ka pasë shpirtin, kush e ka pas për me dhânë, kush ka dashtë, ka sabotue deri n’fund. Eh, qashtu fillun’ njerzit mas lezeteve, mas pushimeve mjekësore. Ka pasë aty çdo dy [2] muj, [3] tre muj ka dhjetë [10] ditë kanë shku njerzit. Pasaportën e ka pasë gjithsecili me shku me nejt dhjetë [10] ditë në Poloni ose në Gjermani ose anej knej. E ke pasë rrugën çelë: ka’ ke dashtë me shkue, e qato’ i lazdrun. Orët e mësimit nuk mbaheshin... ku muj me qenë unë, që asnjë orë mësimi s’e kom hupë kurrë: ose me qenë i knaqun, ose me qenë shokë me ata që me javë nuk vijshin n›shkollë. Kurrë s’kom mujt’ me qenë shokë me ta, a din... K’shtu që... k’shtu që kanë fillu edhe marrëdhaniet, e hetojshin edhe ata që s’bôjnë mirë. Mirëpo, ju shkojshin edhe ata, e masanej u largojshin pak, krijojshin atë kastën e vet, grupën e vet edhe a din... k’shtu që fillun’ mu’ shpartallu, mos me... s’po di qysh me thânë... mos me pasë shoqëri... kur isha ma i ri, ma moti, po na për çdo të shtunë, të shtunën mësohej, punohej at’herë. Për çdo të shtune n’mbramje, bojshim ndêja arsimtartët... ishin do t’Prishtinës që i kishin shpijat e veta private me oda t’mdhâja, shpijat allà turke, t’mdhaja, njëzet [20], tridhjetë [30] vetë u bojshim edhe bashkë të dillën tuboheshim shkojshim në Tokbahqe, n’Germi a... shkojshim, shumë kemi pasë njifarë vullneti, njifarë shoqërie, njifarë... t’lidhur: veç na shkolla ishim aty. Tash s’e njeh kërkush kërkan, tash nxansi nxansin nuk e njeh: katër vjet edhe katër vjet n’shkollë të mesme, edhe s’e njeh shoku shokun, s’flasin kurrë, a atëherë s’ka qenë e mundur hiç, atëherë kemi... si me qenë anëtarë të familjës, po qata nxanës na u bônë edhe puntorë, e vazhdun qashtu, e dikur kadale, kadale, kadale edhe ra ajo lidhmëria mes njerëzve, marrëdhaniet ndërnjerëzore. Diqysh... sikur kur u zbehën... se jo mu’ prishë. Po besa, kur u zbehën, atëherë ndahen pak edhe intereset, për shembull ai bôhet xheloz pse unë po punoj, pse mu po m’lavdrojnë, për shembull nxanësit ose kolektivi, ose prindërit ose... a mu... ‘ja kam inati atij’; ‘pse nuk e mban orën e nxanësit’; ‘m’bajnë zhurmë n’këtë klasën teme ku e mbajnë mësimin’... k’shtu që fillojnë pak edhe mosdurimet, a e din... k’shtu që filloi mu prish ajo.

FTh: Gjatë cilës kohë përafërsisht kanë ardhë këto rregulla të reja të planprogramit, që po mendon që kanë fillu me i dëmtu pak ato realicionet?

FK: K’to...

FTh: Po mendoj... n’çfarë periudhe kohore?

FK: Kto kanë qenë... nuk muj me thânë ashtu... kanë qenë në vitet... kah fundi i viteve të gjashtëdhjeta [1960], shtatëdhjetën [1970] e teposhtë dej se u bo liberalizimi. Fillun të drejtat pak më t’mëdhaja, fillun pak ma asi, edhe na shqiptartë menzi presim me na hjekë kërpeshin edhe me ladru livadhit. Hala na jemi... hala na jemi azgêna: e pastrojmë odën ku flejmë e ku rrijmë, a oborrin s’e pastrojmë... po mendoj, rrugën edhe kamxhikut ja jepim drynin e madh, se e vjedhim njani-tjetrin. K’shtu që, na duhet me u eduku hala, na duhet me shku hala përpara, se k’shtu bota ka shku... na jemi shumë mbrapa. Mirëpo, është shumë interesant... e kam një ndjenjë që kem me ndryshu shumë shpejt, e kam një ndjenjë... dikush po thotë ‘kah katastrofa jem ka shkojmë’. Unë e kam një ndjenjë se, qe qikjo situatë është ka’ i mëson gjeneratat, është ka’ i mëson qysh me thânë... shoqërinë... se ka të kqija edhe të mira në shoqëri. T’kqijat janë të kqija - me i flakë, jo me i mshefë. Po ma merr mendja që ka ardhë një kohë që... unë po i shoh do të rinj qetash n’televizion... po dalin n’televizion me deklarata të ndryshme, besa me politikë po mirren e sene, qaq janë t’shnoshë, qaq janë... paj sa po ju kam lakmi, po thom i kom bô tetëdhjet [80] vjet edhe s’kom ndjekë ksi ligjeratash, qaq m’pëlqejnë, që po thâm masi nji është i mirë ai pesë [5] a gjashtë [6] dalin prej tij dikur a... kadale, kadale... se m’u prishë, prishet shpejt; se m’u ndërtu nuk ndërtohet bash shpejt, a... Edhe na kemi me kalu një kohë bajagi të gjatë, mirëpo kemi mu’ ndërtu. Na e kemi brumin, e kemi materialin, e kemi, na vetëm duhet’ mi renditë disa sene tona. Duhet me i renditë... se na politikën... e kemi msue politikën tonë, mirëpo kurrë qysh duhet mbarë, jo. Për çka po studioni ju?

FTh: Antropologji kulturore.

FK: Kush i ka dhânë zor antropologjisë përpara? Antropologjia shkenca mbi... çka po di unë.

FTh: Njeriun.

FK: Shkenca mbi njeriun... qysh u zhvillu njeriu deri tash, e çka është ajo e cila e karekterizon zhvillimin e njeriut deri tash. Në esencë s’e kemi msu kurrë, eh antropologji... ei metoda antropologjike, do psikologji e sene, m’thojshin e i përmendshim metodat antropologjike, metodat msimore e çka po di unë, të cikleve të ndryshme edhe ose të trashëgimisë: kush i ka dhânë zor trashëgimisë ose historisë, kush i ka dhânë zor historisë, e kanë shkru historinë. Krejt çobanët i kanë bâ, i kanë bâ gjenerala, i kanë bâ gjithçka. A njerëzit e pênës, njerëzit të cilët kanë... mundin e vetë njerëzor e kanë shpenzu për qet’ shoqëri s’ju dihet as emri bile, qajo është keq... që nuk zgjedh... që qetash në UÇK…A muzikën si hobi. Po, si nxënës i normalës pak u avansova në muzikë, edhe u regjistrova në orkestër, se shkolla nuk kishte arritë me pasë orkestër hala... në orkestrin e mandolinave, thirrej “Mandolinata e qytetit”, ktu në Prishtinë. Prej rinisë ka pasë gjimnazista, ka pasë normalista... kemi qenë vetëm dy. Unë edhe shoku jem i bankës, ai para meje qysh n’shpi i kish pas mshu violinës, e unë shokë me tâ, e ndoshta ai ndikoi që edhe unë fillova me muzikë ma herët... hyna në ato rrugë të muzikës ma herët, k’shtu që në atë orkestër të qytetit ishim. Dirigjentin e kemi pasë një... një i vjetër ka qenë, rus, është qujtë Nikolla Bunji. Ai kishte qenë... ai ka qenë oficer, se unë i them ‘dirigjent i bandës ushtarake’, i... domethânë... i bandës të veglave me frymë. Përpara ushtarët e kanë pasë qashtu atë bandën e vet. Kur bojshin parada të ndryshme, ata i prijshin paradave hapin me përcjellë, që ai ka qenë dirigjent... kur e morri pensionin, masi ka dalë në pension, hyn në Radio Prishtinë punon. K’shtu... masi ishte në gjendje ma t’mirë k’shtu shëndetsore... edhe e formon orkestrin e mandolinave. Na tubon neve edhe shumë shpejt kemi fillue me punu, k’shtu, me partiturë, me partiturë, i kemi pasë... m’kujtohet, formacioni i orkestrës, kemi qenë ka tri [3] mandolina të para, tri të dyta - domethânë gjashtë [6] vetë kemi qenë në mandolinë. Kanë qenë katër mandolla t’para dhe t’dyta, ka qenë mandollçello, ka qenë ajo shumë e madhe, sikur ato me hark që janë mirëpo na me dridhje, kitarë ka pasë mjaft për përcjellje, ka pasë kontrabas e do pjesë tjera do ‘qengella’ do i thojshin, mi’ ra do tinguj të ndryshëm, k’shtu që i kemi ra partiturave, muzikë serioze kemi bâ. Pjesë të vallcerave të ndryshme a, sidomos vallceret e Shtrausit, atâ e kemi egzekutu shumë, kemi pasë shumë inçizime n’Radio Prishtinë. Na kanë pagu gjithëherë kur na kanë inçizu, shumë, bile pagesë - u çuditshim qysh aq shumë, mirëpo njerëzit e kryjshin shkollën këtu, shkojshin nëpër studime jashtë, k’shtu që vazhdimisht u ndrrojshin, k’shtu që nja tetë [8] vjet unë që kam qenë anëtarë, veç po m’doket i fundit kom qenë unë, po, edhe kryetar i shoqërisë muzikore Stevan Mokranjac, i thojshin “Shoqëria muzikore e qytetit të Prishtinës”. Kryetari i shoqërisë ka qenë drejtori i Shkollës të Mesme të Muzikës të Prishtinës. E... masi u ç’formue orkestri - se edhe plaku u plak shumë, s’mujti mâ me punu me neve rusi, atëherë mu m’patën bâ, se e fillova edhe unë punës. Mu m’patën bâ kryetar të muzikës, k’shtu që e kom pasë t’drejtën e nënshkrimit, e kom pasë atë buxhetin, e kom pasë krejt. Diqysh... unë kam qenë, m’kujtohet kur m’kanë bô kryetar, Radio Prishtina pat lajmëru në mbramje, mu dok’ke jo, qysh jo president i shoqërisë... edhe kemi vazhdu ngadalë-ngadalë. Njifarë pushimi ka qenë, vishin do djem, shoktë e mi qaty, ka ardhë Zekirja Qarkagjiu, ai ka qenë harmonikist jashtëzakonisht i mirë, plus ai e ka udhëheqë sa ka qenë në Gjakovë këtë shoqërinë “Hajdar Dushi”, e, e bojmë një orkestër jashtëzakonisht të mirë, por diçka nuk dulëm të hajrit se ka qenë Zuka Zekirjaja... kanë qenë nja dy pejanë kitareve i kanë ra, ka qenë, ka qenë ky profesori i artit figurativ, ka dhânë në shkollën “Vuk Karagjiq”, bas ka këndu, ai ka këndu bukur... s’po m’kujtohet emri i tij... tash më kujtohet edhe pak. Edhe, bojshim muzikë tan’ natën kishim, për me inçizu, mirëpo nuk kishin diqysh... nuk kishin qef me dalë me inçizu në radio, edhe bojshim muzikë për veti... kadal, kadal fillun t’rinjët me ardhë, shkum’ me një shok timin - me Nexhmedin, Nexhmedin Shehu - shok të mirë e kom pasë, shkum’ nëpër shkolla të mesme edhe kërkum’ kush don me ardhë në shoqninë muzikore. E, i kishim disa instrumenta halâ, i kishim halâ mandolinat, se i patëm rujtë, edhe fillun me ardhë... bile, më kujtohet ky Riza Riza - ky i moçmi që knon, nashta po t’kujtohet. 

FTh: Nuk po m’kujtohet mbiemri, po, po…

FK: Ky plaku Riza... Erdh masanej... erdh ky Bogujevci, Isa Bicurri... Isa Bicurri ka këndu aty. Kadale, kadale edhe e formum një grup muzikor jashtëzakonisht të mirë, e vûm’ emnin “Bajram Curri”. Një kohë “Bajram Curri” aq u avancu, saqë e la mrapa edhe “Hajdar Dushin” n’atë kohë, edhe, po, diqysh nuk ka pasë disiplinë shumë, aq kanë qenë t’mirë në koncerte, kur shkojshim e zdritshin: llom bojshin njerzit mas... mas tyne. Mirëpo, kur i thirrsha “Hajde bôjmë ushtrime pak ma t’ardhne, për me inçizu n’radio”, s’mujsha diqysh mi’ ofru, diqysh pritojshin. U lirun, diqysh nuk vishin, k’shtu që inçizime pak, inçizime, e kemi kangën e Kaçanik... nashta e din kângen e Kaçanikut “Hej Kaçanik, o guri” që është, eh qysh është e ajo kangë, është e mirë.

FTh: A e keni t’inçizume?

FK: Jo s’e kam të inçizume, jo, s’e kam hiç, veç që shpesh e lshojnë nëpër televizione, i kemi nja pesë [5], gjashtë [6] kângë të inçizume, edhe atë  në studio. Kjo “Hej Kaçanik” është inçizue se kângët tjera janë prej koncerteve çka i kanë marrë televizioni edhe, po... Edhe aty fillun mu ndrru gjeneratat, aty jo’ e kryjshin fakultetin, masanej u bâ “Shoqëria e Ramiz Sadikut” në... ktu në fakultet, ai e murr primatin se ata edhe kishin buxhet ma shumë, kishin pare ma shumë, besa edhe kuadër: studentët ma t’pjekun, e shkojshin studentë t’shkollës t’lartë pedagogjike, sene, e k’shtu që atëherë halâ s’ka qenë Akademija e Muzikës, k’shtu që ka pasë kuadër mjaft edhe filloi. Kur ka fillu Mihrije Braha në qatë kohë, e ky tjetri... qysh e ka emnin burri i saj – Naimi, e ata janë gati ndër t’partë të “Ramiz Sadikut”. “Ramiz Sadiku” është thirrë shoqnija universitare atëherë, e qishtu... dikur kaloi koha, u plaka atëher’, u tërhoqa kadale, kadale... e morren t’rinjët se s’i kom pasë obligative k’shtu...

FTh: S’e keni pasë obligative.

FK: Jo, jo, veç hobi k’shtu ma shumë... 

FTh: Sa i man’ mend udhëtimet, kur keni marrë pjesë nëpër koncerte të ndryshme me orkestër?

FK: At’herë, në atë kohë?

FTh: Po.

FK: Po, ka qenë një festival që mbahej me rastin e shtafetës, shtafetës së rinisë për njëzet e pesë [25] maj, ‘shtafetës t’Titos’ që i thojshin, kanë qenë Prishtina, Nishi, Subotica, Sllavonski Brodi, Kranji, Sarajeva edhe Shkupi, kuptohet, edhe Prishtina. A... tuboheshin tàna qeto qytete për çdo vjet në një qytet, k’shtu që na gati u njoftëm, se na ra shpeshherë, gati të njejtit njerz’ shkojshim, a din... Gjithkund, ku shkojshim u bonëm shokë me krejt, me ta, a din, se të njejtit orkestër, të njejtit sên. Mirëpo, me bô gara  ka qenë sport, ka pasë drama... a, qaq bukur i lujshin pjesët teatrale kta grupi jonë, saqë mbushej teatri edhe n’Slloveni edhe n’Kroaci, edhe sene. Ani që folshin shqip, ju interesojke ajo veshja, ai folklori, a e din... ju interesojke. Se, nimê interesant i kemi na. 

FTh: Do të thotë, keni shku me veshje tradicionale?

FK: Po, po, krejt, krejt tradicionale... Për n›atë kohë ka qenë interesant për ta se ata s›kanë pa kurrë. Vitet e gjashtëdhjeta [1960] e sene, halâ s’kemi pasë njoftësi mes rinisë t’ktuhit, me rininë e veriut. Vonë masanej jemi njoftë, edhe është shumë interesant k’shtu gara n’recitim, gara në basketboll, gara në hendboll: sidomos hendbolli ka qenë... hendbolli. Për hendbollin ka ardhë me neve gjithmonë normalisti, e, normalisti ka qenë shumë i përmendur, edhe na orkestri i mandolinave. Na gjithmonë e kemi marrë vendin e parë: jo veç si orkestër që kemi egzekutu mirë, po’ grupi ma gaztor kemi qenë na, shumë ineteresant... diqysh u msum’ na, se na kemi pas shetitë shumë. Bajshim hajgare nëpër qytet. Ata i notojshin edhe hajgaret. E kanë pasë një grup t’zhydisë që hulumtojnë nëpër rrugë, a din, qysh po sillën, e na bajshim hajgare të ndryshme, e ato t’tonat... nimê rinia jonë është shumë... k’shtu... e buzqeshun është, a e din k’shtu.... e argëtuse, shumë dallim ka prej rinisë. Nalt u çuditshin, na ma shumë. Poenat ma t’mdhaja  i merrshim, po menoj jashta, jashta binës. Qe një rast është interesant... qiky është: kishim koncert, koncertin e fundit  në Sllavonski Brod, e në stadion e kishin bô atë binën midis stadionit, po’ mendoj binën për koncerte kuptohet. Ishte terr andej; terr knej, publiku që ishte kah... publiku, publiku në këtë anë stadioni është ky, ajo ishte n’qendër. Prej kësaj ane t’stadionit e deri në këtë anë knej shifej, në atë anë andej nuk shifej kurgjo, edhe tu’ pritë tash me fillue koncerti, na hynëm brenda, i lamë instrumentat aty n›skêj edhe e lutëm atë dirigjentin, që po dojmë me shti me qesh publikun: “A bon?”, ‘’Po’’ tha ‘’veç mos boni budallakina’’ a din, i tregum... unë me nji i tregum se e kishim bâ edhe arazhmanin. Unë edhe ai nifar’ Balosheviqi, ai është doktor specialist i hatashëm, po’ shumë u tregu i keq në këtë kohën e luftës në Prishtinë. Edhe po ja tregojmë qishtu, qishtu, ai ka pasë me i ra kitarës, po dojnë me shku gjysa me nejt n’fund, gjysa me dalë n’këtë anë knej, e qetash vërtetë, jo po’ dalim n’qët anë edhe po ngasem ni pjesë kur kta t’hynë n’terr ktu, kta tjerët me dalë kishe që jemi lopë ne. Se na i kishim këmishat e bardha, pantollat e zi, e prej s’largu mos me na njoftë që jemi të ndryshëm. E tash, ju krijum asi vizioni atyre, që na vrapum, vrapum këtu, por sa kemi hy n’terr, meniherë kemi dalë ktu, kujtuan që na qashtu t’shpejtë. Krejt stadioni shuplaka, tu u çu, tu’ pytë. Masanej, u bô interesante ajo... qysh anej knej. U detyrum’ mi’ dhezë dritat, stadionin me ndriçu e me ju tregu, e atëherë poena mos’vet, shtypi masanej tu shkru për neve zoti na rujt Shejtani zi Prishtinë, shejtani domethânë “Dreqni prej Prishtinës” - në thojza, a din. Edhe qishtu, gjithë na fitojshim, s’di tjetër çka me thânë. Eh, për çdo vjet nëpër qytete qishtu.

FTh: Keni udhëtu do të thotë.

FK: Me njëzet e pesë [25], me njëzet [20] deri me njëzet e pesë [25] maj, pesë [5] ditë i kemi pasë, bujshim nëpër shkolla, nëpër sene, e qishtu, po’ s’e kqyrshim fort... s’kem mujt, s’kem pasë qat’herë k’shtu atë, tash lypin komoditet e lypin sene... jo, jo, jo s’kem pasë, qashtu... kemi kalu mirë. Çka tjetër... 

FTh: E për familjën e juj... Kur keni kriju familje? Sa fmijë i keni?

FK: Jam martu tridhjet’ [30] vjeçar. Florina na ka lindë n’krye vitit, pas katër [4] vjetve Floratin, e pas tri [3] vjetve tjera Fisnikun. K’shtu që tre [3] fëmijë i kam. E shoqja ka punu në bankë si ekonomiste, ekonomiste e vjetër. Ajo ka pasë t’gjeneratës të parë ka qenë n’fakultetin ekonomik, në të vërtetë ajo edhe ka punu edhe ka studiu, k’shtu që gati n’rekord e ka kry fakultetin, k’shtu n’kohë rekorde edhe pse ka punu. Edhe k’shtu që, unë jam sjellë ma shumë me fëmijë, ma tepër k’shtu, e kom lânë... i kom lânë... hapsirë që t’lexon ajo ma shumë, t’mëson ma shumë, masi kishte qef shumë, edhe e pashë që ja vlen, a din. Kemi kalu jetë të mirë, modeste, jetë të mirë kemi pasë vazhdimisht... tash unë jam tetëdhjet [80] vjet, ajo është dy [2] vjet ma e re se unë, qishtu.

FTh: Diçka për fund... ndonjë mesazh, a keni?

FK: S’po di çka me thânë... Dëgjo, gjatë jetës jam bindë se puna e fisnikron njeriun, puna ja jep njeriut shëndetin, puna ja ndriçon rrugën ku në të cilën ecë, puna nuk të lodhë kurrë. Kisha me porositë - se tash çdo individ ka kushte me punu edhe mundet me punu, le t’punojnë. Puna e investume ka me ju shpagu gjithmonë: edhe atij vetë personalisht, po edhe rrethit ku ai jeton. Kisha me i lutë gjeneratat e reja... literaturë kanë, mjetet i kanë, shkollën e kanë: të veprojnë, të msojnë, t›i kryjnë detyrat e veta se njeriu që s’ka detyra, ai veç nuk është komplet njeri. T’i kryejë detyrat e veta sepse vetem atëherë do të dijnë kënaqësi në jetë. Tash ka çdo kush mundësi me punu. Ka mundësi me punu, për arsye se ka në dorë teknikën, e ka në dorë gjithçka... le të mëson, le t’kenë një fond, atëherë e dijnë rëndsinë edhe të shkollës, i krynë edhe me afate. K’shtu që koha e avansimit bëhet ma e shkurtë, k’shtu që koha e produkteve do të jetë ma e gjata, a sigurisht ka me sjellë produkt nëse e ka mësue, nëse ka fitue, nëse është orjentue.... atëherë mundet me i përcjellë ligjeratat tjera. K’shtu që, këta që vijnë pas neve, kuptohet, le ta shijojnë një jetë ma të mirë. Mos të lâjmë gjâna boshe, sikur na që kemi lânë pak prej mosdijenie, pak prej... edhe kushtet si kemi pas. Tash kushtet... tash s’i pengon kërkush... s’t’pengon kërkush... vetëm është shumë e randësishme me ditë me zgjedhë, me zgjedhë literaturën, mu’ orjentue, mu orjentue ka’ puna që është ma e avansume, ka’ puna që është ma korrekte, ma reale edhe se t’jetë ma e lehtë, ma mirë është me krye. Le t’jetë e lehtë, e kryen ma mirë... sepse ne duhet të shkojmë përpara, ne jemi në fillim, ne jemi në pikënisje. Deri tash na jemi nisë; kemi mbetë... jemi nisë; kemi mbetë... kushtet kanë ndiku - ma tepër të jashtme, po’ edhe tonat, normal, masi s’kemi pasë lirinë e plotë, normal që e pengojnë... edhe vetëvetën, kuptohet, e kemi pengu. Tash, duhet mos të pengojmë vetëvetën por t’shkojmë përpara. Janë gjasat se rinija është ka avansohet, është me rendësi që rinia, po m’duket se po e din çka do me thânë të shkosh përpara, e çka do me thânë të stangosh. Tjetër s’po di çka me thânë...

FTh: Faleminderit shumë.

FK: Qekjo ke boll e thjeshtë. Boll pak ke, veç...