Petrit Bytyqi

Intervistuar nga: Iliriana Lira Blakaj

zakonisht edhe e kanë neutralizu këtë problem shqiptartë tu thonë “hajt se shkolla njeri nuk t’bon”

0:00
0:00

Të dhënat e intervistes
Data e intervistës

10.12.2016

Lokacioni i intervistës

Prishtinë

Vendi i lindjës

Prizren

Tranksriptimi

IB: Petrit, n’fillim të intervistës kisha pasë qef m’u prezentu; prej moshës ose gjithçka tjetër që e cilëson relevante për qet’ intervistë, n’fil- lim me ditë njerzit për ty kush je dhe çka bon Petriti?

PB: Yeah, no problem. Po, unë jôm Petriti, Petrit Bytyqi. Kôm lindë edhe jam rritë n’Prizren. Shkollën e kôm kry në “17 Nëntor”, filloren, t’mesmën e kôm kry në gjimnazin “Gjon Buzuku”, drejtimi Matem- atikë-Shkenca Natyrore. N’fakultet kôm ardhë n’Prishtinë qysh prej vitit 2005-2006, jôm regjistru n’Shkenca Kômpjuterike n’UP, në FSHMN, kôm vazhdu tri (3) vjet, kôm pauzu dy (2) vjet, kôm vazhdu dy (2) vjet në UBT, kôm pauzu dy (2) vite tjera edhe tash jôm në degë të Sociologjisë. Vi pi ni’ familjes shumë interesant t’strukturune, për faktin që jena n’Prizren edhe Prizreni ka shumë, shumë familje nashta qishtu t’kômbi- nume edhe interesante, vetë si qytet. Familja jême, gjysa jena me prejar- dhje nga Drenica, gjysa ose nana jêm me prejardhe t’Korishës. Korisha ôsht’ ni’ fshat afër Prizrenit edhe si shumica e fshtarave në rreth të qytet- eve të Kosovës, si shumica në krejt Kosovën edhe kjo familje kanë m’rri që me punë me tregti ose me shitje t’druve edhe premjê qysh n’vitin një mijë e tetëqind e nëntëdhjetë (1890) e diçka nuk j à m i sigurt sa, kur stërg- jyshi ka qenë vetëm nimdhet’ (11) vjet, ata kanë ardhë n’Prizren me treg- ti. Me rritje t’punës kanë m’rri që me ble ni’ vên edhe me maru shpinë. Shpija ku jôm edhe uné tash është, po foli për t’njejtën shpi. Ajo shpi ôsht e gjyshit, pra babës t’nanës, nuk ôsht e babës t’babës si zakonisht qysh i kena, edhe ôsht ni’ familje jo qe po kam qef, po sinqerisht ôsht ni familje shumë interesante se u rritë me nifar dashnie t’veçantë për dallim pi krejt dashnisë normale qe e kanë krejt familjet. Jôn’ kanë shumë fmi, kanë pasë disa vetë edhe i kanë lanë dy (2) dhoma si konvikt për studenta, si t’shkollave t’mesme si t’shkollave t’nalta edhe kanë jetu me përplotë ... [Cingrron telefoni]

IB: OK.

PB: Pra, ôsht ni’ famlje që u rritë me shumë dashni me shumë qa- rkullim për brenda saj. Kanë pasë edhe konvikt siç të tregova edhe gjyshi si kryesori i familjes ka pasë punë edhe shtetnore edhe jashtë-shtetnore, ka pasë t’përfundune nëse s’gaboj master ose këtë t’zgjatnit (shkolla e lartë) qysh ka qenë n’kohën e Jugosllavisë-Kriminalistikën në Beograd. I ka pasë nëse s’gaboj shtat’ (7) ose tet’ (8) fmi, i kanë mbijetu vetëm tri (3) çika, çika ma e vogël ôsht’ mami jêm. Fmitë pse i kanë dekë ôsht si shumica n’atë kohë qysh s’ka pasë mjekim s’mundjet e rana, kanë vdekë kryesisht t’ri e tjerë e tjerë e tjerë...

Mami jêm ose familja e mamit têm janë edhe t’shkollun. Mami jêm e ka t’kryme Tregtinë, Shkollën e Lartë Ekonomike, dy (2) tezet janë msim- dhanse, njana ka dhanë msim bile ka qenë edhe kolege me profesoreshën Drita Statovci, ka dhanë Gjuhë Shqipe. Tezja ma e madhja ka qenë msuse n’Prizren edhe jetojna afër, afër qendrës n’Prizren, ôsht ni’ vend ku n’përfundim kanë përfundu motra e madhe edhe motra e vogël, pra tezja jêm e madhe edhe nana jêm- motra ma e vogël jetojnë hala edhe jetojnë bashkarisht hala edhe shumë ni’ harmoni shumë interesante.

IB: Ti the që prej krejt fmive kanë mbijetu veç vajzat.

PB: Jo ka pasë edhe vajza që kanë vdekë, kanë vdekë dy (2) djem edhe dy vajza (2)

IB: Po, po du me thonë prej krejt fmive vajzat kanë mbijetu.

PB: Vajzat kanë mbijetu.

IB: Edhe si rrjedhojë djemtë kanë vdekë. Po, prona që është trashëgu edhe që është bartë te vajzat, a kish me qenë e njejtë qasja e gjyshit ton, po mendon në qoftë se i kishin mbijetu edhe djemtë, apo është një histori ku djemtë vdesin edhe mandej shkon prona te vajza?

PB: Paj. m’û bo i sinqertë uné thellësisht besoj edhe nifar m’nyrë mûj edhe me argumentu pse mendoj që kishë qenë qasja e njejtë për arsye se . po kthena pak ma përmas. Gruja e gjyshit-gjyshja jêm, Nëna Time i kena thanë krejt, e ka pasë emrin Fatime. Ajo ka qenë jashtëzakon- isht shumë e lidhun me stërgjyshin têm, pra me vjehrrin e saj sepse jo veç gjyshit têm që i kanë vdekë fmitë, pra dajtë edhe tezet e mia tjera që s’kôm pas rast asnihere m’u taku, mirëpo edhe prindit t’tij edhe vetë atij gyshit, i kanë vdekë shumë motra e shumë vllazën edhe baba i tij-stërg- jyshi ka pasë disa vite rresht për shkak t’sëmundjes se ai ka jetu shumë gjatë nëse s’gaboj deri nadhetë e ni’ ose dy (91 ose 92) vjetë nëse s’gaboj. Nuk jam i sigurt edhe pse halla thojke jo tedhetë e nanë (89), gjyshi tho- jke jo nadhetë e dy (92) se u regjistru 3 vjet me vonesë, qysh kanë thonë, mirëpo bukur shumë ka jetu. Ai ka qenë qaq shumë i lidhun me gjyshën sa që ai u konë ai që kur e ka pa tu punu i ka thonë le nuse k’to dil sa je e fortë se qy çka um ka gjetë mu. Nifar m’nyre kena tregime edhe storie me m’nyrën e sjelljes të vjehrrit t’gjyshës teme, sa që unë menoj që edhe nëse i kish pasë gjyshja jême djemtë, prap kish me pasë konsideratë t’nje- jtë edhe me vajzat e saj për shkak se me t’vërtetë e kanë pasë nifar dash- nie shumë interesant mes veti. Për shembull vllau i gjyshit ma i vogli ka qenë shumë problematik. Ata kam pasë rast me taku, ka jetu deri para nëse s’gaboj para 4 vjete qashtu n’dymijë e nimdhetën (2011) ka n’drru jetë, katër pesë (4, 5) vjet qashtu n’fun të dymijë e nimdhetës (2011) po. Ai ka qenë shumë problematik qysh si i vogël. Ai edhe ka bo probleme edhe n’shpi edhe jashtë shpisë. Ai u konë n’mospajtim edhe n’mospër- puthje nashta edhe me kulturën edhe me edukatën tonë si shoqni, edhe ai ka përfundu jashtë, u martu me sllovene, tash i ka fmitë atje, ju kanë asimilu nuk vinë ma k’tu edhe vetëm gruja i ka mbetë gjallë.

Tash, n’lidhje me to, e di që stërgjyshi disa herë e ka përmen edhe trego- jnë k’ta që edhe Shabani nëse ish kthy edhe pse ai kurrë s’na paska dashtë neve, e di që na don edhe na respekton po s’ka dashtë me jetu qetu, s’paku djemtë e tij kishin trashëgu diçka prej krejt neve k’tu. Pra, ôsht’ ni’ familje shumë e gjanë që shumë thellësisht menoj që edhe nëse kishin jetu djemt, n’këtë rast djemt e gjyshit têm, kish me qenë ndamja e njejtë për faktin se edhe djemt e vllaut t’tij janë konsideru që për bashkim me nda do trashëgimi. Po edhe djemt e vllaut t’tij jo të k’tij Shabanit që i përmena, kjo ôsht’ për t’ni vllaut tjetër t’gjyshit, Rrahmanit, t’cilët ende kanë toka t’përbashkëta në Korishë afër Prizrenit, ku me qatë rrugë kanë tentu me i rikthy t’gjitha ato toka edhe deri te stërnipat me u trashëgu një pjesë e madhe qoftë për vajza edhe qoftë për djem. Ka qenë e njejta mirë- po me luftën e fundit ka n’drru ajo logjikë. Ka n’drru ajo logjikë se ato toka s’janë marrë mo kurrë edhe pas vdjekjes së stërgjyshit po ashtu edhe pas vdekjes edhe të gjyshit têm edhe n’diskutime t’tjera se si mi marrë ato toka, uné e di shumë mirë që daja jêm, në fakt djali i axhës t’nanës ose djali i Rrahmanit që sapo e ceka, pat ardhë te na së bashku me ma­min, tezet, vllaun e tij e shumë do tjerë, kanë ardhë me diskutu qysh me ja bo tokave n’Korishë edhe si n’hajgare pat thonë hajt se ju edhe t’gjithë t’kishit me qenë, k’ta që e keni n’Prizren për të gjashtë apo shtatë (6 apo 7) s’di sa kanë qenë, kishit pasë trashëgimi t’mjaftushme.

Pra, jôn’ do elemente edhe jôn do storie shumë minimale t’vogla përreth si për nga familja e ngushtë si për nga familja e nivelit t’dytë nashta me e qujtë, që jôn do gojëdhana që unë thellësisht jam i bindun që krejt kjo qasje kish me qenë totalisht e njejtë si me vajza, sikur me djem.

IB: Dakord. Tash na po flasim për një hierarki në qoftëse mûj me qu- jtë hierarki, ku n’krye t’saj gjenden tezet e tua, në oborrin e shpisë tane. Tregom pak për burrat e tezeve edhe për babën tan’. Ata faktikisht kanë ardhë te gratë me jetui...

PB: Kanë ardhe nusa.

IB: Po nusa, a kanë ata hise t’vetën, apo e kanë edhe kanë vendosë megjithatë me u shpërngulë edhe me atë hise me bo diçka tjetër?

PB: Hmmm shumë interesant... paj, qysh me thonë edhe mos me pasë hise t’vetën uné vet’ e kôm ni’ edhe burrin e tezës me që jena me ni’ oborr, muj me thonë si ni’ shpi edhe pse jena t’ndamë në dy objekte, si burri i tezës si baba jêm, gjatë gjithë kohës nëse u cekë ndërkohë kjo temë, ôsht “me ransi kena fmive qa me ju lane”. Kështu që hierarkia ka qenë nifar mirëkuptimi i stimulun prej historisë t’familjes t’tezës edhe t’nanës tem. Unë besoj që nuk jôn qaq t’veçantë, qoftë prindi-baba jêm, qoftë burri i tezës sa që t’mos kish’ qenë kjo storie ata kishin me vepru njejtë. Jo, t’jôm i sinqertë qe ata sigurisht e kishin bartë pjesën e kulturës tonë me ato qasje ku baba ôsht’ kryefamiljari, ai bënë trashëgimin edhe i ndanë ato sene. Mirëpo, kjo ju ka n’drru kjo qasje kur kanë ardhë aty sepse e kanë pas fatin që edhe pse kanë ardhë me jetu ni’ kohë t’gjatë bashkë me gjyshin edhe gjyshën tonë të cilët veç kanë qenë pronarë t’shpisë. Kështu që nuk menoj që kish me qenë qasja e njejtë, mirëpo ka qenë e ndikume prej familjes, prej gjyshit, gjyshës, tezeve, mamit têm e tjera.

IB: A mendon ose a ke qenë prezent në naj moment ku mendon që në naj mënyrë, meqenëse qysh e the edhe vet kultura jôn përgjithësisht e dikton burrin si në krye të hierarkisë, babi ose burri i tezës e kanë ndi naj lëndim t’krenarisë se ata nuk janë në atë pozitë ndoshta?

PB: T’jem i sinqertë nuk mendoj që e kanë ndi qaq lëndim t’krenarisë .

IB: Ose qe e kanë pritë jo në m’nyrën ma t’mirë t’mundshme?

PB: Nuk mendoj për shkakun se edhe pse nuk e di qysh i kanë puntë në fshatrat, në tokat e veta prej ka kanë ardhë, j à m i bindun që sikur baba jêm, sikur burri i tezës, të dytë kanë edhe hise prej ka kanë ardhë, nashta nuk është e ndane te burri i tezës, te babi nuk është e ndane. Babi e ka pasë një familje tepër interesante s’ka as motër as vlla prej të njejtës nanë edhe babë, ôsht i vetmi. Masanej gjyshi ka vazhdu, u martu edhe i ka edhe dhetë (10) fmi tjerë. Kanë bukur shumë toka, kena kontakt, kanë trashëgimi, rrijmë me ta jeni si n’i familje shumë normale si t’gjithë, nuk e konsiderojna pse axhallartë edhe hallat e mia janë prej ni’ ane tjetër nuk janë prej gjyshës-nanës që është baba jêm. Ata kanë trashëgimi atje edhe nuk menoj që ju ka cënu; po menoj që kanë qenë shumë krenarë për fatin që edhe vet atyne ju ka dhonë mundësia që nashta m’u largu prej zonave rurale me ardhë në qytet ku kanë pasë edhe mundësi punësimi edhe dinamikë t’jetës... ma shumë zhvillim, edukim ma shumë për fmitë e tyne e tjerë. Nuk menoj që.nashta thellë te ata m’rena thellë diku po ..por kur pe menoj po m’lidhet me krejt qat’ trashëgimi t’paprekshme, qatë trashëgimi shpirtnore që e kanë të dy (2) shpitë me gjithë atë familje të madhe bashkë që kanë jetu. kur te mendoj qata, mendoj që nuk e kanë atë lëndim për shkak që qaq ôsht ni’ storie edhe shumë e thjeshtë edhe shumë e bukur saqë mendoj që jau ka ndrru pak qat lëndim t’krenarisë lidhur me trashëgimi sepse prej kur kanë ardhë menoj që edhe jeta e tyne ka n’drru, nifar mënyrë mendoj që janë befasu ueeeeee paska edhe k’shtu. Po në anën tjetër, tash po foli ma shumë për babën tem. Baba jêm rreth nizet (20) vite ka jetu jashtë, qysh prej moshës shumë t’re. Dy -tremdhetë (12-13) vjet ka dalë jashtë edhe ka jetu atje, ka ardhë u martu me mamin, kanë vazhdu me jetu, nevo- jat ekonomike e kanë pru prapë ka dalë jashtë edhe kohë mas kohë ka udhëtu. Për babën têm menoj që nuk e ka këtë kômpleks ose këtë lëndim për shkak se ai ka pasë ma shumë ndryshime shoqnore edhe kulturore edhe ka jetu jashtë, ka jetu në Gjermani, ka jetu në Austri, ni’ kohë t’vogël n’Zvicër, n’Kroaci edhe ai ka pasë qasje në shumë nashta muj m’i qujtë civilizime t’zhvillune kulturalisht ose shoqnisht sa që ja ka thy pak atë ngushtimin kulturor edhe t’vetëm që e kena na si shqiptarë. Menoj, nuk jam i sigurt, po tu e ditë storien edhe m’nyrën e jetës së babës menoj që nuk e ka atë lëndim.

IB: Dakord, t’kthehemi tash pak te ti.Fminija jote, sa ke qenë prezent ne faktin që familja jote është ma ndryshe se ndoshta të tjerat? A e ke ditë, a ke mujtë me vrejtë si fakt, jo vetëm për faktin që gratë kanë qenë pronare të shpisë edhe të oborrit, mirëpo edhe mënyrën qysh është strukturu me krejt qët’ histori që po na i tregon ti që e bojnë familjen ma ndyshe?

PB: Po, sigurisht, kôm marrë pjesë, edhe pak para se me vdekë gjyshi edhe pasi që ka vdekë ideja ka qenë, na e dijmë na shqiptartë kaniher’ gutemi m’i marrë hiset paraprakisht, po naj here edhe gutemi sa t’është gjallë le t’len diçka me shkrim se mos po ndodhë diçka në të ardhmën. Asnjana nuk ka ndodhë në familjen teme. N’familjen teme kjo temë u hapë pasi ka dekë gjyshi, pasi t’gjitha motrat e gjyshit kanë qenë t’martume tjera kah edhe si plaka, si t’vejtra kanë thanë që “qe, na mujna me interpretu diçka t’gjyshit. Na s’dojna absolutisht kurgjo, juve ju kanë rritë fmitë, na po vijmë k’tu si n’shpinë tonë hala, nuk ka ndrru dashnia e shpisë, për neve ajo mjafton. Mirëpo edhe pse ka vdekë duhni me ba ju motrat nifar marrëveshje s’paku m’u ditë se e ardhmja nuk i dihet kujna qysh na vijnë puntë” me këto arsyet normal sikur krejt qe i kanë “qe tash djemtë po martohen”. Ni’ djalë i tezës u martu e ka nusen, i ka katër (4) fmi. U martu djali i tezës tjetër, afër ka m’u martu, duhet me pas nifar ndamje mos me me lanë kët punë në ajër. K’ta e kanë ba masi ka vdekë gjyshi.

IB: Sa kanë ndiku burrat në krejt qat mbledhi edhe në ndarjen e pasunisë? A kanë ndiku burrat e k’tyne motrave ?

- PB: Me thon nuk kanë ndiku hiç hiç hiç nuk muj me thanë, mirëpo nuk kanë ndiku për arsye se gojarisht vetë e kanë shprehë që “qe kto e dinë ma mirë, ôsht shpia e k’tyne, u kanë baba e k’tyne, për neve mjafton që jena qetu edhe nëse na s’kena hise nuk menojna që k’to na l’shojnë tash, na jena tu jetu me to, e kena venin e përbashkët”.. ..nuk e di nuk kôm qenë në krejt temat sa jôn’diskutu, kam qenë disa here në atë temë, dy-tri(2-3) herë u majtë krejt, nashta kanë folë kur s’jena konë na, nuk kôm vrejtë diçka ashtu, sa që edhe kur kanë nisë mû folë k’to tema edhe burri i tezës edhe babi jêm në nifar m’nyre ose kanë dale n’dhomë tjetër me lajme ose nuk kanë dashtë m’u përzi sepse gjithmonë është arsyetu me atë që “këto motrat e dijn mas miri, jô kôn t’shkollume nuk o qe s’i dijnë senet, këtu janë kanë qe sa, k’to e dijnë qysh ja bojnë”. Tezja e mesme, ajo nuk ka dashtë me pranu hise për arsye shumë konkrete edhe shumë funksionale. I ka kushtet shumë t’mira, ka qenë profesorëshë n’Prishtinë, ka banesë n’Prishtinë, ka shpi shumë t’madhe me tokë shumë t’madhe me burrin e saj në Llapushnik, po ashtu edhe burrin e ka të ngritun intelektualisht edhe ai ka qenë professor i Gjuhës Shqipe, i kanë dy-tri (2-3) banesa n’Vjenë, kanë pasuri, jetojnë me rrogat edhe pensionet e arsimit të shteteve t’jashta, edhe tezja krejt çka ka thanë është “veç ni’ qosh, qat saksi t’babës qe e ka hala te krytë me ardhë me pa, me ja hjekë pluhnin, për mû mjafton”. Edhe ka mbet puna mû nda qaj oborr prej pes (5) e diçka ari mes dy (2) motrave, pra tezës t’madhe edhe mamit-motrës t’vogël, e kanë nda shumë thjeshtë, motra e madhe prap ka konsideru që “edhe uné s’guxoj mû përzi se baba nuk um ka thonë qe po ta jepi qet’ tokë si hise a kurgjo, po kur e ka ndërtu këtë shpi na ka pa tu jetu me ni’ banesë t’vogël, um ka thirrë mû edhe Sylejmanin edhe ka thanë a pe sheh ku o bashqja e dredhzave?- Po. Krejt kam me hjekë. Thirre Sylejmanin t’qet temel. Na i ka falë, bile bile edhe e kena shpinë e madhe”, edhe pikërisht qeshtu ka qenë, i ka thirrë edhe jau ka falë, “ti me maru shpinë qeshtu, se uné s’po du mû përzi se Ganimetja”... se harrova me prezantu n’fillim, Ganimetja ôsht nana jêm, Myrvetja ôsht tezja jême e mesme e cila jeton n’Vjenë tash e ni’ kohë shumë t’gjatë, prej fillimt të ‘nadhetave ( ’90-ve) ka migru, edhe Shyhretja-tezja e madhe. Gjyshi shumë shpesh e ka qujtë mamin têm si djali jêm i vogël, pse se mami edhe nuk u martu shumë herët me kohë, ka dashtë me kry shkollë, ka punu në Ndërrmarrjen Publike të Prizrenit, u qujtë atëherë “Liria”, kanë pasë edhe prodhim edhe importim edhe eksportim të produkteve t’tekstilit, kryesisht tepiha, perde, mbuloja, çarçafa, këto sene t’shpisë. Mami jêm ka nejtë n’shpi bile shumë shpesh e ngucim “ti kur je konë e re je konë e kômpleksume, ke bërtitë, ke kajtë, s’du mû martu kurrë s’e la babën vetë, s’e la nanën vetë, unë këtu kam me nêjt e tjerë e tjerë e tjerë. Edhe tezja gjthmonë e ka thanë qe Ganimetën e kanë pasë - se tash sto- ria-storien p’e ngrehë, fjalë mas fjale po mblidhen, sepse djali i fundit që ... fmija i fundit që i ka vdekë gjyshit ka qenë djalë edhe e ka pasë emrin Gani për shkak se vllau i tij e ka pasë dikon shumë të dashun me emrin Gani edhe i ka thonë vllaut që po kam qef me ja lonë emrin Gani. Edhe nuk ka mbijetu ai (Ganiu) edhe fmija i fundit ka qenë Ganimetja edhe gjyshja me gjyshin sikur te krejt shqiptartë “le t’mbetë Gania qeky i fun- dit” edhe i ka metë mamit emrin Ganimete. Edhe tezja gjithmonë e thotë “Ganimeti është djali i shpisë, kjo duhet me vendosë”. Edhe kur ka ardhë puna qashtu qe tezja nuk ka dashtë as me - [a po incizon? a po shkon.. mirë?] , nuk ka dashtë as mû përzi për faktin se ekstremisht mirë e ndinë veten të nderume për shkak se baba i saj ja ka dhanë ni’ pjesë t’tokës, edhe e ka maru shpinë ngjitë, dy (2) metra larg shpia njana me tjerën, me babën e saj. Kjo ka qenë diçka, prap pe ceku tu e lidhë kulturalisht, plus koha kur ka ndodhë para pesdhetë (50) viteve, katërdhetë e pes, pedhëte (45,50) viteve qysh ka qenë struktura edhe ndamja e familjes te na, në atë kohë me pas k’si sene ka qenë, s’spaku qysh e shprehë tezja, ka qenë diçka e “mbindershme për to”. Edhe tezja e madhe nuk u përzi, tezja e mesme ka thonë, ashtu, mjafton me ardhë me e pa saksinë n’shtratin ku ka nejtë baba jêm, edhe nifar m’nyrë i ka mbetë barra mamit, të cilën, këtë barrë e ka zgjidhë me, bashkë me babin, edhe kjo ôsht’ njana p’i pikëve që nuk menoj që ju janë lëndu ndoshta krenaria e atyne si mash- kull i shpisë për shkak se babi vetë ka vendosë: “ok atëherë nëse tezja e madhe e ka shpinë, na e kena shpinë qetu përpara edhe përpara e kena ni’ oborr, le ta konsiderojmë që krejt oborri përpara” edhe i bike shumë përafërsisht ndamje e barabartë mes tri (3) shpijave, “le t’a konsiderojmë që është e saj, p’i thirrim pleqtë që i dijmë”. Ka qenë n’atë kohë edhe daja Zeqir, e quj daja Zeqir, ka qenë plak sepse ai ka marrë pjesë edhe në ndërtimin e shpisë tonë, përveç që ka qenë djali i axhës t’gjyshit, ka qenë kryepleqnar i fshtatit t’Korishës, Zeqir Ukaj. Pra edhe gjyshi jêm Imeri, (k’ta mbiemrin Ukaj të rrethit t’Kolishës, fshat shumë afër Prizrenit), edhe ka thonë babi “p’e thirrim Zeqirin, edhe ka marrë pjesë n’ndërtim të shpisë edhe ôsht pleqnar i Korishës për juve, mirëpo po e thirrim edhe dhandrrin e gjyshit”. Dhanrri i gjyshit ôsht ni’ burrë prej fshatit Seletisht, edhe ai ka marrë pjesë në ndërtimin e shpisë edhe ka thonë babi që nifar m’nyre “pe bojmë nifar balanci se e kana dikon t’Korishës dikon jashtë Korishës shumë t’vlersun për këtë shpi, për familjen e juj edhe le të vendosin”. Edhe sigurisht kanë ardhë daja Zeqir, baci Miftar, ka ardhë baci Jonuz, djali i hallës t’gjyshit, po ashtu ka qenë babi jêm, kanë qenë dy (2) motrat e gjyshit edhe t’gjitha motrat pra, nana jêm, dy (2) tezet e mia me burra edhe u konë ni’ mbledhje ku uné s’kôm marrë pjesë n’ata. S’kôm marrë pjesë për arsye shumë palidhje se s’kôm pasë as ven ku mû ul n’dhomë se dhoma ka qenë e vogël me shumë musafirë. Edhe vulln- etarisht, pra babi jêm edhe mami jêm kanë vendosë që me pagu tezën, vetë për faktin që as nuk po don, as s’ka dashtë me prishë diçka as me i bo.. ..(qysh jena m’su na qysh ndodhë fatkeqsisht në shumë raste te na), edhe ja kena pagu ni’ pjesë po qaq sa ka kushtu ajo tokë edhe familja vazhdon krejt njejt, kjo ndamje ka ndodhë, po ndamje mes fmive, mes tezeve mes burrave t’tezev, asnihere s’ka ndodhë. Hala verës vjen tezja me fmi, me fmi t’fmive, rrijnë me ka ni’ javë sikur qysh ka qenë ktyne- her - kthehet ajo atmosfera n’shpi shumë e t’ngrohtë edhe nifar dashnie interesant se gjithmonë duhet mû bo ka dy-tri (2-3) dreka, herë te teta e madhe, herë te teta e vogël, se neve na qujnë ashtu shpia e gjyshit edhe ôsht teta e madhe edhe teta e vogël. - Kjo ôsht prej perspektivës t’tezës t’mesme edhe prej qikave t’djalit t’saj. Ôsht shumë mirë. E vetmja që ka metë e gjallë prej t’vjetërve t’ktyne ôsht halla e mamit. Ôsht tezja Zylfi e cila ka qenë e dyta prej krejt fmive t’mdhaj, pra e dyta mas gjyshit tem. Hala ôsht gjallë edhe ajo hala vjen nifar m’nyre n’rehabilitim kur s’muhet pak ose mërzitet. I merr teshat vjen ni’ (1) javë, dy (2) javë, tri (3) javë te na n’shpi çmallet edhe kthehet n’shpi. Pra nuk ka ndrru struktura sa i përketë ndamjes edhe strukturimt t’trashëgimisë sidomos n’qet rastin te uné qe burrat kanë ardhë “nuse”, gratë nuk kanë shku nuse.

IB: Çka ka qenë ndikimi i k’saj strukture t’familjes te ti? A mendon që ka ndiku diçka n’formën qysh je rritë edhe në qoftëse po, qysh? Çfarë njeri je sot për shkak të një “realiteti ndryshe”?

PB: Ok, kjo pak pytje e madhe që i prek te unë disa tema përn- jëherë. Njana prej gjanave ôsht edukimi, kanë qenë t’edukum. Jo babi - fatkeqësisht babën nuk e kôm t’edukum edhe pse ajo s’do me thonë ku me ditë diçka, se zakonisht edhe e kanë neutralizu këtë problem shqiptartë tu thonë “hajt se shkolla njeri nuk t’bon”, megjithatë, edhe t’bon edhe s’t’bon, jôn tema shumë t’gjana. Babi jêm e ka lonë shkollën e mesme gjimnazin, n’vitin e dytë, nuk ka pasë as mundësi ekonomike, as mundësi t’tjera për me vazhdu shkollën...por ôsht domethonë edukimi. Baza edukuse ka ardhë prej gjyshit. Ai vet ka qenë i edukun. Ai ka qenë vet i edukuni edhe për mu hala sot ôsht., t’jem i sinqertë, kqyre ti Lirë (tregon dorën e rrënqethur). Me gjyshin jôm shumë i lidhun pe sheh edhe vetë po rrqthena kur po foli për to sepse uné mendoj që ndikimi ma i madh ka ardhë pi gjyshit. Ai, atë e kam edhe ka me pas gjatë gjithë jetës sa të jêm gjallë, hero temin t’mbrendshëm për arsye se e ka pas nifar balanci shumë interesant n’shoqni, e ka pasë atë egon e rritun të nji shqiptari tipik, mirëpo të zbukuruar me edukatën. Domethanë e ka pasë atë qasjen shqiptare, e ka pasë atë burrninë edhe pse ka pasë veç vajza, me vajzat u kanë shumë liberal. E ka pasë atë vendosshmërinë, e kanë ngu edhe shumë prej fshatit t’vet edhe nëse nuk gaboj ka qenë i vetmi i edukun prej familjes t’madhe t’tij që ka ikë prej Korishit. Ka studju n’Prishtinë, ka ikë prej Prishtinës në Beograd, Kroaci-Beograd e ka kry kriminalistikën. Kjo o sa i përket qasjes edhe elementeve t’gjyshit, po uné si pjesë -

IB: N’qoftëse mûj m’û ndërlidhë, sepse duket se gjyshi është qajo figura që ka ndiku në respektimin edhe ngritjen e grave në familje tane.

PB: Po.

IB: Pandaj edhe pytja ke e tillë që qysh ka ndiku te ti ai edukim i dhanun në lidhje me respektimin edhe barazinë gjinore?

PB: Uné jôm konë shumë i vogël për me pasë ndoshta naj ndikim, por jôm konë boll i rritun për me majtë n’men. Kështu që s’paku kôm fat që e kôm majtë n’men edhe nashta e kôm kuptu me vonesë shumë. Se kôm mujtë me qenë hala ma i vogël edhe noshta mos me majtë n’men. Te uné ka ndiku, s’po di nashta a ka ndiku, ndoshta s’ka ndiku fare hiç për shkak se prej ekzistencës teme uné jôm rritë veç në atë frymë. Te uné nashta ma shumë kish me ndiku n’drrimi i kësaj qasje sesa vetë kjo qasje. Jo, jo nuk ka ndiku vetëm se...

IB: Ose përballja me një realitet tjetër të jashtëm, qysh t’ka bo mû ndi, kur ke mujtë me krahasu ?

PB: M’ka shti me ndërhy me doemos, m’ka shti me ndërhy me doe- mos edhe me thon që: “Hej kqyr se te na ôsht’ qishtu edhe kurgjo tkeqe s’ka!” Edhe e kôm pa, t’jem i sinqertë e kôm pa nji dobësi te shoqnia jonë për k’to qasje, sa që në hise të fmive shumë ma pak konsiderohet femna se mashkulli, ose mashkulli mbikonsiderohet n’lidhje me hisen. Për mu është bukur vepër jo e mirë, por nuk e di sa ka ndiku prej ku kôm ardhë, sa kish me ndiku t’kish ndodhë e kundërta se unë veç kôm lindë edhe jôm rritë në atë frymë.

IB: Ti i ki edhe dy (2) motra apo?

PB: Unë i kôm edhe tri (3) motra. E kôm ni’ motër ma t’madhe, tash qe ni’ (1) mûj ma ka bo edhe nipin e dytë (2-të). I kôm edhe dy (2) motra binake ma t’vogla - edhe po, jam i vetmi djalë.

IB: A menon që je i privilegjum në naj’ m’nyrë që je djali i vetëm n’shpi?

PB: Po, për arsyen se, menoj që sado pak dozë t’rebelimit edukativ prej gjyshit e kôm marrë ose ma ka dhonë ai, edhe jam i privilegjum për faktin se s’.shumë rrallë u hapë kjo temë mirëpo sa herë u hapë, sa herë që u përmend edhe kena hi n’ksi diskutime, unë kôm thonë që s’du me jetu n’kët’ shpi, unë du me maru ni’ shpi vetë tjetër. Kjo shpi ôsht’ gjynah mu prek ma, kjo duhet me mbet si muze i krejt familjes tonë.

J à m i privilegjun që nuk e kam edhe një vlla sepse po të ishte, kish mujt me qenë asi: Jo këtë shpi e mbajë tash unë edhe ty s’t’intereson, edhe krejt k’to probleme qysh ndodhin. Jàm i privilegjun që jàm vet si djalë, m’û ka dhonë mundësia me pasë ndikim ma t’madhë në ndamje t’hises, po unë nuk e boj ata, unë e boj kômplet t’kundërtën. Unë jo që nuk po e marr, ose nuk po ja jap dikujna, po unë s’po du me prekë fare hiç mo! Edhe kjo po rezulton se tash qe dhetë (10) vjetë veç jôm stabilizu n’Pr- ishtinë, ndodhë që prej vitit t’tjetër du me bo edhe banesën edhe kushtet i kôm mesatarisht shumë t’mira, ka zhvillim, po edukohna edhe tenta- tivisht po shpresoj që qat shpi kam me lonë si nifar lloj muzeu si nifar lloj vikendice, jo për m’û, jo për motrat e mia, po për krejt, si për fmitë e tezës t’madhe, si për nipat e tezës t’vogël, si për nipat e hallës, mamit domethanë t’gjyshës, sepse s’di qysh tingllon Lirë, mirëpo ôsht,.. ..shuimë ôsht dashni e veçantë. Uné e kôm pa te shoqnia jême “Halla e mamit -eh halla e mamit hajt”. Unë hallën e mamit e kam si gjyshe. Fmitë e saj i kôm si djem t’tezës, tezën e kam si nana numër dy. Ashtu shpijat, kur t’hi uné e te nd’rroj shpinë edhe pse aromat e shpiave jôn t’ndryshme, për mu nuk ôsht diçka e re kur hi te halla e mamit, te tezja ose te tezja n’Llapushnik, për mu ôsht pikërisht ajo aroma që kish deshtë me qenë me ni’ familje.

IB: Motrat e tua kanë me trashëgu, a po?

PB: Sigurisht që po.

IB: Edhe ti je krejt OK?

PB: Sigurisht që po. Shumë jôm OK. Unë jôm qaq OK saqë nuk ki- sha marrë diçka qe me ju metë atyne ma shumë, mirëpo paraprakisht ki- sha tentu me ju thonë që hajt mos e prekni as ju, lene le t’jetë trashëgimi e paprekshme e t’gjthve.

Po shpresoj, nashta po ting’llon ide ashtu uaaaauuu, diçka e madhe, mirëpo j a m sinqerisht shumë i sinqertë që qasi historié ka përmas, sa që nifar m’nyrë në jôm produkt i qasaj histories. Tash me ardhë ni’ qesi ndikimi, nifar qesi qasje, mendoj që nuk jam unë. Kështu që te unë ôsht shumë solide, shumë e prekshme, e dukshme, krejt kjo far qasje.

IB: Dakord. Petrit shumë falemnderit për intervistën.

PB: Falemnderit prej teje. Kërkoj falje se shumë storie, po mendoj që u dashtë nashta me i tejkalu shpejtë e shpejtë, gjatë kohës m’bijshin n’men storie tjera, shumë ôsht’ storie e madhe, po mendoj vka përmbren- da shumë raste interesant. Mirëpo po menoj që e kôm përmbledh dyqysh sado pak.

IB: Patjetër!